اسلام برای برخورد کردن افراد به یکدیگر شعاری وضع کرده است که از خود اسلام است، قبل از اسلام نبوده و ابتکار خود اسلام است: سلام، سلام علیکم. پیغمبر فرمود سلام شعار اهل جنت و بهشت است (چون در بهشت است که قرآن سلامٌ علیکم نقل کرده است). دو نفر مسلمان وقتی که به یکدیگر میرسند چکار بکنند؟ آیا رسیدنشان به یکدیگر مثل رسیدن دوتا حیوان باشد؟ برخورد اوّلی، یک عنوان و تیتری و یک کاری نداشته باشد؟ کلاههایمان را برداریم؟ نه، کلاه برداشتن شعار اسلام نیست، شعار ایران هم نیست. مثل چینیها بینیهایمان را به همدیگر بمالیم؟

این هم شعار اسلام نیست. اسلام دین ناطق و زباندار است، با آدمی حرف میزند.

همینطور که راجع به بسماللَّه عرض کردم، شما بروید بگردید، من به شما مهلتی میدهم، اگر در میان همه شعارهایی که افراد و ملتها در برخورد با یکدیگر دارند، از سلام و سلامٌ علیکم شعاری پرمعنیتر و عالیتر و مترقیتر پیدا کردید من به شما اجازه میدهم که دیگر شما سلام نکنید. آخر چه از این عالیتر؟ دو نفر به همدیگر میرسند، اعلام سلم و سلام با یکدیگر میکنند. میگوید سلم بر تو، سلامت و صفا برای تو آرزو میکنم. این اعلام صلح و صفاست از یک نظر. اسلام دین صفا و صلح و خیر است، دین اخوّت و برادری است. به همدیگر که میرسیم سلام میکنیم، یعنی من برادر تو هستم و تو برادر من هستی و من برای برادر خودم آرزو میکنم (تعبیر آرزو هم غلط است، دعا میکنم، آرزوی مسلمان دعاست) من برای تو آرزو میکنم و دعا میکنم سلامت و تندرستی را، سلامت روحی، سلامت اجتماعی، سلامت جسمی، انواع سلامتها را.

چیز عجیبی است که اصل سلام این است: سلامٌ علیکم، یعنی به صورت جمع ولو به فرد گفته شود. در این، یک نکتهای است و در حدیث هم وارد شده است که در سه مورد است با اینکه طرف مفرد است ولی سنت است که به صیغه جمع بگوییم.

یکی اینکه اگر کسی عطسه میکند سنت است که میگوییم: یرحمکم اللَّه (نه یرحمک اللَّه) رحمت خدا بر شما. در مواقعی که طلب عافیت میکنیم مثل اینکه به کسانی که از حمام بیرون میآیند میگوییم: عافاکم اللَّه، نمیگوییم: عافاک اللَّه. حدیث دارد که ما در سلام هم بالخصوص میگوییم سلام علیکم، یعنی وقتی به یک نفر هم برخورد