مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٦ - پرسش و پاسخ

اخلاقی و معنوی انسان نتیجه مقاومت کردن در برابر جریانهای مخالف است. این را شاید شما هم تجربه کرده باشید، من تجربه دارم: در یک ده و قصبه که از یک عده مردم همسطح به وجود آمده است اگر یک فرد فاسد باشد در حد این است که مثلًا دروغ میگوید. آدم خوبش هم در سطح بالا پرورش پیدا نمیکند (از آبِ جزء ماهی خُرد خیزد) ولی در محیطهایی که جریان مخالف زیاد است همانطور که قربانی زیاد است افراد تکاملیافته هم به وجود میآیند. من در حدودی که تجربه دارم یعنی محیط دهات را طی کردهام، محیط خیلی شهرستانها را طی کردهام، در محیط تهران هم بودهام، معتقدم که در عین اینکه محیط تهران شاید فاسدترین محیطهای ایران از نظر اخلاقی باشد [١]، پاکترین و کاملترین افرادی هم که من در عمرم دیدهام در همین تهران آلوده به فساد دیدهام. اگر بنا بشود که سیر و حرکت جامعه همیشه به طرف صلاح باشد، مثل رودخانهای میشود که جریان دارد و یک آدم همینمقدار که خودش را در آن بیندازد، به حالت یک مرده هم که خودش را روی آب در بیاورد آب او را میبرد. این هنر نیست؛ هنر آن وقت است که انسان برخلاف جریان آب شنا کند، یعنی کمالش در آنجا صورت میگیرد.