بعضی زندگی را به میدان جنگ تشبیه میکنند، میگویند زندگی تنازع بقاست. تعبیر بهتر و کاملتر این است که بگوییم زندگی مسابقه بقاست. کلمه «تنازع بقا» مفهوم جدال و مخاصمه میدهد. به زعم بعضی، زندگی جز جنگ و جدال نیست، اصل اول در زندگی انسان تخاصم و دشمنی است، تعاونها و تسالمها به وسیله تنازعها جبراً بر انسان تحمیل میشود. فعلًا مجال بحث درباره این مطلب نیست. اجمالًا باید بگویم مطلب اینطور نیست که طبع زندگی و لازمه طبیعت زندگی، جدال و مخاصمه باشد. اما لازمه طبیعت زندگی مسابقه بقا هست. زندگی اگر بخواهد بر محور صحیح قرار بگیرد باید بر اساس مسابقه بقا باشد. لازمه مسابقه دو چیز است: آزادی افراد و دیگر نظم اجتماعی که جلو هرج و مرج را بگیرد.

این را باید توضیح بدهم:

یک مسابقه ورزشی را در نظر بگیرید، مثلًا مسابقه کشتی یا دویدن یا وزنهبرداری را. در مسابقهها مدال است، جایزه است، افتخار است، محبوبیت است.

این جایزهها نصیب چه کسی است؟ نصیب آن کس که مسابقه را بهتر انجام میدهد.

از روز اول کسی که متولد میشود در پیشانیاش نوشته نشده که تنها این شخص حق دارد روی سکوی افتخار بایستد و کسی دیگر حق ندارد، بلکه حق شرکت در مسابقه را به همه میدهند، به همه آزادی برای شرکت میدهند. از آن میان، بعضیها در اثر تمرین و پشتکار برنده مسابقه میشوند و بعضی دیگر به علت عدم لیاقت فطری و یا به علت عدم تمرین و مجاهدت، از آن مواهب محروم میمانند. همچنین است حال دانشآموزان و دانشجویان کلاس که در مدت یک سال سر کلاس حاضر میشوند و درس میخوانند و آخر سال از طرف معلم امتحان میشوند، به آنها نمره داده میشود، یکی نمره قبولی میگیرد و یکی رد میشود، یکی نمره عالی میگیرد، یکی اعلا و شاگرد اول میشود. نمره امتیازی است که داده میشود و به هر کس متناسب با مقدار زحمت و استعداد و فعالیتش نمره داده میشود.

جامعه به حکم اینکه با پیکر فرق دارد و وظایف افراد به حکم خلقت و به طور جبری تعیین نشده و به حکم اینکه خداوند افراد بشر را آزاد و مختار و حرّ آفریده و