مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦١ - جنبه اجتماعی سیره نبوی
و اظهار ذلت نسبت به خالق. زنی به حضرتش عرض کرد که تو همه چیزت خوب است، فقط یک عیب داری و آن اینکه خود را نمیگیری، مثل بندگان با خودت رفتار میکنی، روی زمین مینشینی. فرمود: کدام بنده از من بندهتر است (ای عَبْدٍ أعْبَدُ مِنّی) [١]؟
شک ندارد که سیرت متواضعانه و خودشکنانه آن حضرت جنبه اخلاقی و فروتنی دارد، اما قرائن نشان میدهد که رسول اکرم به جنبه اجتماعی این قضایا هم زیاد توجه داشته؛ توجه داشته که همین احترامات، همین القاب و عناوین، همین عادات که کوچک به نظر میسد، چه دیوار ضخیمی میان افراد به وجود میآورد، چقدر تأثیر دارد در اینکه دلها را از هم دور کند.
همینهاست که ناهمواریها و پست و بلندیها و سنگلاخها به وجود میآورد.
همینها که در بادی امر یک رشته امور اعتباری و خیالی است، در نهایت امر منتهی میشود به امور عینی و خارجی. تخم اوّلی تفاوتهای ناروا را همین احترامات غلط و همین عناوین و القاب دروغین میکارد.
استادی داشتیم بسیار متقی و زاهد، عقیده داشت که در نیم قرن اخیر یک کار خوب صورت گرفت و آن مبارزه با عناوین و القاب بود.
رسول خدا در یکی از مسافرتها در حالی که اصحابش همراه بودند، ظهر در منزلی فرود آمد. قرار شد گوسفندی ذبح شود و ناهار از گوشت آن گوسفند استفاده شود. یکی از اصحاب گفت: سر بریدن گوسفند به عهده من. دیگری گفت: کندن پوست آن با من. سومی گفت: پختن گوشت با من. رسول خدا فرمود: جمع کردن هیزم از صحرا با من. اصحاب عرض کردند: یا رسولاللَّه! شما زحمت نکشید، شما بنشینید ما خودمان با کمال افتخار همه کارها را میکنیم، ما راضی به زحمت شما نیستیم. فرمود: میدانم شما میکنید، لکن انَّ اللَّهَ یکرَهُ مِنْ عَبْدِهِ انْ یراهُ مُتَمَیزاً بَینَ اصْحابِهِ خداوند خوش ندارد از بندهاش که او را ببیند در حالی که در میان یارانش برای خود امتیازی نسبت به دیگران قائل شده است.
در سیرت رسول اکرم و ائمه اطهار قضایا و داستانها از این قبیل زیاد است که میرساند کوشش داشتند این گونه عادتها را که ابتدا کوچک به نظر میرسد و همینها
[١]. مکارم الاخلاق، ص ١٦.