مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٩ - کعبه و نقش اجتماعی آن

لازم است حجاج همه ساله رهبر داشته باشند. در مروج الذهب مسعودی، آخر جلد دوم، نام امیرالحاجها را از زمان رسالت تا سال تألیف کتاب ذکر کرده است. ظاهراً منصب نقابت طالبیین [١] که پدر سیدمرتضی و بعضی دیگر داشتهاند شامل این قسمت هم بوده است.

١١. یکی از آثار حج جنبه اجتماعی و هماهنگی آن است. فرق است که کسی به تنهایی برود مثلًا به عرفات برای دعا و یا با یک میلیون جمعیت باشد. در روح بشر خاصیت هماهنگی با جمع است که از آن به «محاکات» تعبیر میکنند. اسلام از جنبه روانی به محیطهای مذهبی و معنوی که موجب برانگیختهشدن احساسات مکتوم است، اهمیت میدهد. مسئله محاکات از نظر علمای اجتماع تنها جنبه فیزیکی دارد، نوعی عکسالعمل است در طبیعت، اما باید به آن اضافه کرد جنبه روحی آن را که استعدادی در روح هست و احتیاج دارد به بیداری. در آن وقت است که گاهی قوّت این عکسالعمل صدها برابر اصل عمل میشود: یکادُ زَیتُها یضیءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ.

١٢. اثر حج در استقلال ممالک اسلامی و خلاصی از چنگال استعمار، همانطور که در ورقههای مستقل راجع به اندونزی گفتیم.

١٣. فقط سه چیز است که میتواند مسلمین را به هم مربوط کند و ملاک وحدت آنهاست: قرآن، رسول اکرم و سیرت و تاریخ آن حضرت، کعبه و حج. از اینجا میتوان به عمق گفته معروف گلادستون پی برد که معروف است گفته است:

مادامَ الْقُرْآنُ یتْلی وَ مُحَمَّدٌ یذْکرُ وَ الْکعْبَةُ یحَجُّ فَالنَّصْرانِیةُ عَلی خَطَرٍ عَظیمٍ.

[تا قرآن خوانده میشود و نام محمّد بر سر زبانهاست و حج کعبه گزارده میشود، نصرانیت در خطر بزرگی قرار دارد.]

١٤. حج اولًا و بالذات واجب است و شرطش استطاعت نیست، به اصطلاح فقهی واجب کفایی است و مشروط به استطاعت افراد نیست و شاید بشود گفت واجب اجتماعی و حکومتی است و شرطش استطاعت افراد نیست. بلی، از نظر