مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠٩ - مفهوم تکامل - تکامل اجتماعی انسان در گذشته

تکامل اجتماعی انسان در تاریخ [ ( نبرد حق و باطل )]

مفهوم تکامل - تکامل اجتماعی انسان در گذشته

بسم اللَّه الرحمن الرحیم

موضوع بحث مفهوم تکامل در تاریخ و به تعبیر دیگر تکامل اجتماعی و پیشرفت اجتماعی انسان است. علما برای انسان قائل به دو تکاملند: یکی تکامل طبیعی و زیستی که در زیستشناسی خوانده و دیدهاید، که انسان را کاملترین حیوان و آخرین حلقه تکامل طبیعی حیوانات دانستهاند. معنی تکامل طبیعی روشن است، یعنی تکاملی که جریان طبیعت بدون دخالت و خواست خود انسان به وجود آورده است. از این جهت میان انسان و سایر حیوانات تفاوتی نیست؛ یعنی یک مسیر طبیعی جبری قهری هر حیوانی را به مرحلهای رسانده است، انسان را هم همان جریان به مرحلهای که امروز ما او را انسان مینامیم و او را نوعی خاص در مقابل سایر انواع میدانیم رسانده است.

ولی تکامل تاریخی یا تکامل اجتماعی یعنی سیر جدیدی از تکامل که در این سیر جدید، طبیعت به آن شکل دخالت ندارد. این تکامل، تکامل اکتسابی [١] است، یعنی تکاملی است که انسان با دست خود آن را کسب کرده است و دوره به دوره هم