مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٣ - زهد منفی

انبوه دشمن نترس.

توکلِ مسخ شده و وارونه

ولی وقتی که شما همین توکل را در میان تفکر امروز مسلمین جستجو میکنید، میبینید یک مفهوم مرده است. وقتی میخواهیم ساکن بشویم و جنبش نداشته باشیم، وقتی میخواهیم وظیفه را از خودمان دور کنیم و آن را پشت سر بیندازیم به توکل میچسبیم. مفهوم توکل درست وارونه آن چیزی که قرآن تعلیم داده در افکار ما وارد شده است. باید فرصتی باشد تا من آیات توکل را یکی یکی برای شما بخوانم و از روی قرآن ثابت کنم که توکل در قرآن چه مفهوم عالی حماسی حیاتبخشی دارد! مصداق همین آیه «یا ایهَا الَّذینَ امَنُوا اسْتَجیبوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسولِ اذا دَعاکمْ لِما یحْییکمْ» است.

مفهوم دیگری داریم که امشب فیالجمله درباره آن برایتان صحبت میکنم.

زهد در اسلام

کلمه «زهد» را ما در قرآن به مفهومی که الآن میگوییم که انسان باید زاهد باشد، نداریم. ولی این کلمه مسلّماً در سنت پیغمبر و اخبار و احادیث ائمه اطهار آمده است. در خود کلمه زهد و در مفهوم و معنی آن هیچ نمیشود شک کرد که در قرآن آمده است و مخصوصاً در کلمات امیرالمؤمنین علیه السلام زیاد است.

زهد منفی

در میان ما کلمه زهد خیلی رایج است ولی ما اگر زاهد را آن طوری که در اخبار و سنت معرفی کردهاند بخواهیم جستجو کنیم میبینیم آن زاهد غیر از زاهدی است که ما امروز در جامعه میشناسیم. میبینید لقب «زاهد» را به خیلی از افراد میدهند.

میگویند فلان کس آدم بسیار زاهدی است. وقتی که میرویم سراغ زهد این آدم (البته اینجور آدمها خوبیهایی هم دارند) میبینیم زهد این آدم فقط جنبه منفی دارد و بس؛ یعنی آدمی است که در زندگی به کم قناعت میکند. میگوییم هرکسی که در زندگی به کم قناعت کند زاهد است؛ ولی این جور نیست.

جزء شرایط زاهد یکی همین است که در زندگی شخصی و فردی خودش طوری باشد که به کم بتواند قناعت کند و این فلسفه بسیار بسیار بزرگی دارد. اما نه هرکس که به کم قناعت کرد او زاهد است. این مطلب را مقداری برایتان توضیح