مردم آنقدر که به نام حسین بن علی جمع میشوند به نام دیگری جمع نمیشوند. خوب استفادهای کردند که چنین سنتی برقرار کردند. حالا در این قسمت چه جور عمل میشود، آن دیگر بستگی دارد به وضع گوینده و شایستگی او. او میتواند اصول عقاید بگوید، معالم دین را بگوید، موعظه کند، مردم را به حلال و حرام آگاه کند، مصالح دین و دنیای مردم را بگوید. مردم به هر حال از برکت حسین ابن علی آمادهاند. این دیگر بستگی دارد به اینکه گوینده شایستگی بیان این حقایق را داشته باشد یا نداشته باشد.

حالا که این جور است پس باید درباره این قضیه فکر کرد و نقایص آن را اصلاح کرد، هم از جنبه مرثیهخوانی و هم از جنبه ارشاد و هدایت مردم.

ضرورت اصلاح وضع مرثیه خوانی

از جنبه اول باید کسانی که مرثیهخوانی میکنند توجه داشته باشند به فلسفه قیام سیدالشهداء و به فلسفه دستوراتی که ائمه اطهار درباره عزاداری دادهاند. بیجهت دستوری ندادهاند. باید فلسفه قیام سیدالشهداء و هم فلسفه عزاداری آن حضرت را به مردم بگویند و مردم را آگاه کنند. باید مکرر این مطلب را بگویند، نه یک بار و دو بار و ده بار و صد بار، همیشه باید به گوش مردم خوانده شود. باید گویندگان بصیری باشند تا بتوانند حقایق نهضت حسینی را بگویند نه اینکه معلوماتشان منحصر باشد به جُنگ مرحوم آقا، یا مأخذ و مدرکشان- به اصطلاح خود اهل منبر- لسان الذاکرین و صدر الواعظین باشد، حرفهایی باشد که از یکدیگر شنیدهاند. میگویند فلانی این مطلب را از کجا نقل میکرد؟ جواب میدهند از لسان الذاکرین و یا از صدر الواعظین. مقصودشان این است که در کتابی ندیده، از زبان این و آن شنیده است. داستانها در این زمینه هست و اگر طول نمیکشید، بعضی از آنها را امشب برای شما نقل میکردم که چگونه یک دروغ که یک نفر در یک جا جعل کرده به سرعت رواج گرفته و از این به آن رسیده و کمکم از شهری به شهری و از منطقهای به منطقهای رفته است. قضایای تاریخی را باید از کتب معتبر تاریخ و از قول مورخین معتبر نقل کرد.

همین «آیتی» یک مورّخی است نسبت به تاریخ صدر اسلام. من به جرئت میتوانم بگویم در همه تهران و شاید همه کشور کسی نداریم که به تاریخ صدساله