مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٢ - خطابه در متن دین

ساده و بسیط میبینید، اما همینکه میرسید به اسلام یکمرتبه یک جهش میبینید.

خطبههایی و کلماتی از دوره جاهلیت از اکثم بن صیفی و از قس بن ساعده ایادی خطیب معروف عرب نقل شده است. وقتی نگاه میکنید میبینید خیلی بسیط است.

همینکه وارد میشوید به اسلام خطابههای رسول اکرم را میبینید، میبینید طور دیگری است، معانی دیگری در کار آمده است، معارفی هست، معنویتی هست، مسائل اجتماعی هست، حکمتهای بزرگ است، مسائل اخلاقی هست، و اینها در خطابههای جاهلیت وجود نداشته است. اسلام در هر سه قسمت تأثیر کرد. بدیهی است وقتی که قرآن کریم خود نمونه اعجاز بیان و فصاحت و بلاغت باشد و بیان را یکی از بزرگترین نعمتهای الهی بشمارد: الرَّحْمنُ. عَلَّمَ الْقُرْ انَ. خَلَقَ الْانْسانَ. عَلَّمَهُ الْبَیانَ، و وقتی که در اولین آیات نازل بر پیغمبر از قلم و کتابت و نویسندگی نام ببرد: اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّک الَّذی خَلَقَ. خَلَقَ الْانْسانَ مِنْ عَلَقٍ. اقْرَأْ وَ رَبُّک الْاکرَمُ. الَّذی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ. عَلَّمَ الْانْسانَ ما لَمْ یعْلَمْ [١]، خواه ناخواه هم در خطابه و بیان تحول به وجود میآید و هم فنّ کتابت رایج و شایع میگردد. بیجهت نبود که مسلمین، علومِ زبان و بالاخص علم فصاحت و بلاغت را با قواعد مخصوصش ابتکار و ابداع کردند.

بعلاوه شخص رسول اکرم و همچنین علی علیه السلام اول خطیب به شمار میروند.

فعلًا مجال نیست که به عنوان نمونه از کلمات آنها چیزی بخوانم و مخصوصاً با کلمات عرب جاهلی مقایسه کنم.

خطابه در متن دین

مطلبی که امشب میخواهم در اطراف آن مطلب صحبت کنم یک پیوند قرصتر و محکمتری است بین اسلام و خطابه، و آن این است که در یک مورد، خطابه و سخنرانی جزء متن دین قرار گرفته است. اگر از شما سؤال بکنند، آیا میتوانید جواب بدهید که آن مورد کجاست یا نه؟ آری، در یک مورد، خطابه و سخنرانی یکی از فرائض است نظیر نماز، روزه، حج، زکات، خمس، امثال اینها. آن در نماز جمعه است.

. علق/ ١- ٥.