مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣١ - دنیای گشاده عدالت و دنیای تنگ ظلم

برهم زدن روش آنها بسیار دشوار است.

آنگاه برای اینکه با این مردم- که امروز با اصرار از او میخواهند خلافت را بپذیرد- اتمام حجت کند، فرمود: وَ اعْلَموا انّی انْ اجَبْتُکمْ رَکبْتُ بِکمْ ما اعْلَمُ [١] بدانید اگر من این دعوت را پذیرفتم، آن طور که خودم میدانم و میفهمم و طبق برنامهای که خودم دارم عمل میکنم و به حرف و توصیه احدی هم گوش نخواهم کرد. بلی، اگر مرا به حال خود واگذارید و مسئولیت حکومت و خلافت را بر عهده من نگذارید من معذورم و مثل گذشته حکم یک مشاور خواهم داشت.

قطایع عثمان

راجع به قطایع عثمان یعنی اراضیای که متعلق به عامّه مسلمین است و عثمان آنها را در تیول اشخاص قرار داده بود، فرمود: وَ اللَّهِ لَوْ وَجَدْتُهُ قَدْ تُزُوِّجَ بِه النِّساءُ وَ مُلِک بِهِ الْاماءُ لَرَدَدْتُهُ به خدا قسم زمینهایی که متعلق به عامّه مسلمین است و عثمان به این و آن داده پس خواهم گرفت، هرچند آنها را مهر زنانشان قرار داده باشند یا با آنها کنیزکانی خریده باشند.

عطف به ما سبق

مشکلات زیادی برای امیرالمؤمنین در خلافت پیش آمد. علت اساسی مطلب این بود که عطف به ما سبق میکرد، نمیگفت بر گذشتهها صلوات، میگفت به گذشتهها هم کار دارم، گذشته است که سازنده حال و استقبال است، بر روی پایه خراب و منحرف و فرسوده بنایی عالی و محکم نمیتوان ساخت.

دنیای گشاده عدالت و دنیای تنگ ظلم

بعد فرمود: انَّ فِی الْعَدْلِ سَعَةً، وَ مَنْ ضاقَ عَلَیهِ الْعَدْلُ فَالْجَوْرُ عَلَیهِ أضْیقُ [٢] عدالت بیش از هرچیز دیگر گنجایش دارد که همه را راضی کند؛ یگانه ظرفیت وسیعی که میتواند همه را در خود جمع کند و زمینه رضایت عموم واقع گردد عدالت است. اگر کسی در اثر انحراف طبیعت و در اثر حرص و آز، به حق خود و حد خود قانع نباشد و قناعت