فرمان داد همه لباسهایشان را بیرون آورند و دومرتبه لباسهای اصلی خودشان را بپوشند. آمدند مکه. پیغمبر اکرم از آنها سؤال کرد علی چطور امیر و فرماندهی برای شما بود؟ گفتند: یا رسولاللَّه! علی همه چیزش خوب است ولی یک مقدار سختگیر است. همین جریان را نقل کردند که این جور با ما رفتار کرد. پیغمبر اکرم ظاهراً چهرهشان را عبوس کردند و به این مردم ناراحتی نشان دادند که چرا به علی اعتراض میکنید؟ فرمود: درباره علی سخن مگویید انَّهُ لَاخْشَنُ (یا لَاخَیشِنٌ) فی ذاتِ اللَّه علی آنجا که پای حقیقت و پای دستور خدا در کار بیاید تبدیل به یک موجود بیعاطفه میشود. همین شخصی که سراسر عاطفه است عاطفه را در دستور الهی هرگز دخالت نمیدهد.

به هر حال این هم یکی از جهاتی است که بعضی گفتهاند. ولیبا اینها حادثه به این مهمی را نمیشود توجیه کرد: همه مسلمین یکمرتبه مرتد شدند و از اسلام برگشتند. چطور میشود چنین حرفی را گفت؟! مسلمین همه در این یک مسئله تمرد پیشه کردند. خیلی بعید نیست ولی آیا همه مسلمانها را میشود گفت متمرد شدند یا یک مسئله دیگری در کار است و آن این است:

نظریه صحیح : مسلمین اغفال شدند

مسلمین در این مسئله اغفال شدند؛ یعنی عدهای متمرد شدند، آن عده زیرک متمرد عامه مسلمین را در این مسئله اغفال کردند. آیهای در اول خواندم، از این آیه ما میتوانیم بحث خودمان را شروع کنیم و هم میتوانیم از همین آیه استنتاج و نتیجهگیری کنیم. همین آیهای است که درباره نصب امیرالمؤمنین یعنی بعد از تعیین امیرالمؤمنین به خلافت نازل شد. آیه این است: الْیوْمَ یئِسَ الَّذینَ کفَروا مِنْ دینِکمْ امروز کافران از دین شما مأیوس گشتند؛ یعنی از امروز دیگر کافران ناامیدند که از راه کفر، از خارج حوزه اسلام به اسلام حمله کنند، دیگر مأیوس شدند که از این راه نتیجه بگیرند، فهمیدند که دیگر اسلام را نمیشود از بیرون کوبید. فَلاتَخْشَوْهُمْ مسلمانها! دیگر از کافران بیم نداشته باشید و نگران نباشید. تا اینجا دو جمله است:

جمله اول یک واقعیت تاریخی را بیان میفرماید. در جمله دوم تأمین میدهد. در جمله اول میگوید آنها دیگر کاری نخواهند کرد چون ناامیدند، دیگر بعد از این