درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٧ - جلسه بیست و هشتم

جلسه بیست و هشتم

بسم اللَّه الرحمن الرحیم. «أما تعلق الحرکة بما فیه الحرکة فهو الصق حتی ذهب جماعة الی أنّها نفس المقولة ...» [١] ..

بحث ما درباره این مطلب بود که حرکت در چه مقولهای ممکن است و در چه مقولهای محال است. مقدمهای ذکر کردند و آن این بود که حرکت با شش چیز نسبت دارد: فاعل، قابل، مبدأ، منتهی، زمان و مسافت یا ما فیه الحرکه. آن پنج مورد را به طور مختصر بیان کردند و بحث درباره امر ششم بود.

مرحوم آخوند میگویند نسبت حرکت به «ما فیه الحرکه» یا مقوله، الصق است تا آنجا که بعضی ادعا کردهاند که حرکت عین آن مقولهای است که حرکت در آن واقع میشود و میان ایندو تفاوتی نیست. همچنین میگویند این مطلب که حرکت عین مقولهای باشد که حرکت در آن واقع میشود بهطور مطلق صحیح نیست یعنی به طور غیرمطلق صحیح است. حرکت عین مقوله کم، کیف، أین، وضع و یا جوهر نیست گرچه در مورد مقوله أن یفعل و مقوله أن ینفعل این مطلب درست است که حرکت عین مقوله است و به همین دلیل که حرکت عین مقوله أن یفعل و نیز أن ینفعل است (از جهت