خداوند سبحان هم , در قرآن , خود را زارع خوانده است : افرايتم ما تحرثون . ء انتم تزرعونه ام نحن الزارعون [١] زارع كشاورز است كه كارش آباد كردن زمين و شخم و شيار زدن آن و بذر در آن افشاندن و آبيارى كردن و پروراندن است , جانهاى ما مزرعه الهى است , در اين حديث شريف تامل بفرماييد و مزرعه جان را به دست زارع آن بسپاريد . گر كام تو برنيامد آنگه گله كن .

جناب ثقه الاسلام كلينى رضوان الله تعالى عليه در كتاب ايمان و كفر اصول كافى [٢] به اسنادش روايت فرموده است عن يونس بن ظبيان عن ابى عبدالله عليه السلام قال : ان الله خلق قلوب المؤمنين مبهمه على الايمان فاذا اراد استناره ما فيها فتحها بالحكمه و زرعها بالعلم و زارعها و القيم عليها رب العالمين . فتح دل شيار كردن آن است , زرع آن بذر افشاندن آن است و اين بذر علم است , قيم محافظ پروراننده آن است , و اين فاتح و زارع و قيم رب العالمين است .

من از مفصل اين نكته مجملى گفتم *** تو صد حديث مفصل بخوان از اين مجمل

به منطق وحى و براهين عقل , معارف حقه الهيه در اين نشاه مادى به صورت آب تمثل مى يابد و خود را نشان مى دهد , لذا عالم الهى , كه معارف و حكم به جانها القا مى كند , در حقيقت معنايش اين است كه آب حيات به جانها بخشيده است . قرآن كريم فرموده است : يا ايها الذين آمنوا استجيبوا لله و للرسول اذا دعاكم لما يحييكم [٣] بياييد ندايى را لبيك بگوييد كه شما را احيا مى كند , روح در شما مى دمد , بياييد به سوى منطقى كه شما را زنده بگرداند .

زنده دلا , مرده ندانى كه كيست ؟ *** آن كه ندارد به خدا اشتغال

بياييد ندايى را لبيك بگوييد كه از شجره وجودتان بهره هايى ببريد كه هيچ

[١]واقعه ٥٦ : ٦٣ , ٦٤ .

[٢]ص ٣٠٨ جلد ٢ معرب .

[٣]انفال ٨ : ٢٤ .