اين مطالب شريف اصول و امهاتى است كه بعضى از فروع و شعب آنها را از كتاب اسفار و غيره در اين كتاب نقل كرده ايم . و همه اين معانى عرشى ابتداء در روايات صادر از اهل بيت عصمت و وحى به ما رسيده است .

بلبل از فيض گل آموخت سخن ورنه نبود *** اين همه قول و غزل تعبيه در منقارش

آن كه در تجلى حق سبحانه در صورت قرآن گفته است , همان است كه كاشف حقائق امام جعفر صادق عليه السلام , فرموده است : والله لقد تجلى الله عزوجل لخلقه فى كلامه ولكن لا يبصرون . آن را عارف عبدالرزاق قاسانى در تاويلاتش روايت كرده است , چنانكه شيخ بهائى در آخر كشكول [١] حكايت فرموده است و همچنين شيخ محيى الدين عربى در مقدمه تفسيرش روايت كرده است ( ج ١ ص ٤ ) , و نيز ابوطالب مكى در قوت القلوب [٢] آورده است بلكه امام اول , جناب وصى عليه السلام , در خطبه ذوقار فرموده است : فتجلى لهم سبحانه فى كتابه من غير ان يكونوا راوه ( وافى فيض , ج ١٤ ص ٢٢ ) .

و آن سخن صاحب فتوحات كه من استعمله القرآن هنا استعمل القرآن هناك و استشهاد اين معنى از آيه ياد شده خيلى دلنشين است .

و بدان كه علامه شيخ بهائى در آخر كشكول [٣] از سقراط نقل كرده است كه قال : قلوب المغترفين فى المعرفه منابر الملائكه و بطون المتلذذين بالشهوات قبور الحيوانات الهالكه . و در روايات ما آمده است : قلب المؤمن عرش الله الاعظم . اين امهات و اصول تجليات ربانى و درجات قرآنى و مقامات انسانى را با هم تلفيق كن و انسجام ده تا دولت قرآن در صقع عرش الرحمن , كه قلب انسان است , طلعت دلارايش را ارائه دهد . والله تعالى ولى التوفيق .

[١]طبع نجم الدوله صفحه ٦٢٥ .

[٢]طبع مصر جلد ١ صفحه ١٠٠ .

[٣]چاپ نجم الدوله صفحه ٦٢٧ .