انسان و قرآن - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٦٧ - بحثى اجمالى در حروف مقطعه

امكان اول امكان استعدادى نيز هست , و چون وجود اصل است تعين و ماهيت عارضى و آن هم در حقيقت , تعينات امور اعتبارى بيش نيستند كه[ وجود اندر كمال خويش ساريست { تعينها امور اعتباريست ] , پس آنچه در خارج متحقق است همان وجودات متعينه و متشخصه اند . لذا تعين را كه نقطه بائيه تميزيه اعنى نقطه امكانيه حدوثيه است و متفرع بر ذات اصيل وجود است , و بعد از اوست تعبير به تحت فرمود كه انا النقطه تحت الباء . پس , نقطه يعنى موجود متعين تالى الف , كه همان عقل اول و صورت انسان كامل است . و هر كه بدين نقطه وجوديه اطلاع يافت , به جميع حقايق و اسرار و به همه كتب سماوى دست يافت , چنانكه نبى ( ص ) بدان اطلاع يافت و در شب معراج فرمود : علمت علوم الاولين و الاخرين , و نيز فرمود : اوتيت جوامع الكلم و وصى بدان اطلاع يافت و فرمود : انا النقطه تحت الباء . و قال : سلونى عما تحت العرش . لذا از اين نقطه به نبى و ولى نيز تعبير مى كنند .

به عنوان تمثيل و تنظير تذكر داده مى شود كه همانطور موجودات نشاه اولى اصنام و اظلال نشاه آخرند , كه اين دو نشاه در طول هم اند صورتى در زير دارد آنچه در