انسان و قرآن - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٢٣٣ - بحثى از روح القدس
عالم و عالم به ما تحت العرش الى تحت الثرى هستند , و نور الله و ولاه امرالله و خزنه علم الله و خلفايش در زمين اند , و ابواب الهى و اركان ارض اند . اين دارنده روح قدسى است كه اماميه او را به صاحب مقام عصمت تعبير مى كنند , و او را معصوم مى دانند , كه در فعل و قول و تلقى وحى و در همه شئون امورش مطلقا از خطا و عصيان و زلل و غفلت و نسيان و لهو و لعب و زهو معصوم است , و كسى كه بدين صفت عصمت متصف نباشد , خليفه الله و حجه الله على خلقه نخواهد بود . الله اعلم حيث يجعل رسالته .
آنكه امام ( ع ) فرمود : اذا قبض النبى ( ص ) انتقل روح القدس فصار الى الامام , مراد اين نيست كه روح از بدن پيغمبر به بدن امام منتقل مى شود به صورت انتقال شيئى از جايى به جايى , چه , اين تناسخ باطل است , كه براهين محكمه بر ابطال آن قائم است , بلكه مراد اين است كه مانند آن حقيقت كه حامل نبوت بود امام نيز داراست , كه وصى و خليفه است .
آنكه امام عليه السلام فرمود : خداوند تبارك و تعالى خلق را بر سه صنف آفريد : سابقون و اصحاب ميمنه و اصحاب مشئمه , چنان است كه در مباحث سالفه دانسته اى عوالم به طور كلى به سه قسم است : مجرد محض و مادى محض و عالمى كه متوسط بين آن دو است . و در آخر فصل قرآن و ليله القدر حديثى هم در عوالم سه گانه از امام صادق ( ع ) نقل شد .
غرض اين كه : همچنانكه عوالم سه است اصناف مردم بر سه قسم اند , كه هر صنفى با عالمى تناسب دارد .
آنكه امام عليه السلام فرمود : فالسابقون هم رسل الله و خاصه الله من خلقه , اين خاصه الله , بعد از سلسله سفراى الهى از رسل و انبياء و اوصياى ايشان , آحادى هستند كه به اقتفا و اقتداى صاحب نبوت تشريعى صاحب نبوت مقامى مى گردند . لسان الغيب قده اين دو مقام را اراده كرده است كه گفته است :
فيض روح القدس ارباز مدد فرمايد *** دگران هم بكنند آنچه مسيحا مى كرد
به طور اجمال گوييم كه سفراى الهى از لهو و لغو و لعب و زهو و سخريه و