مساله و مطلبى بحث مى كنيم و بدان دست مى يابيم , اول ظل و رقيقت آن را در خود مى يابيم و سپس منتقل به حقيقت آن مى شويم , كه حق سبحانه به حكم محكم فتبارك الله احسن الخالقين انسان را ذاتا و صفاتا و افعالا به صورت خود آفريد , و او را شاهد بر هر غايب گردانيد , وگرنه چگونه به حقايق هستى راه مى يافتيم ؟ حضرت ثامن الحجج عليهم السلام فرموده است : قد علم اولوالالباب ان ما هنالك لا يعلم الا بما هيهنا كه اصل و حقيقت را , از جهت علو و رفعت مقامى و مرتبه اش , به هنالك , كه دال بر مشاراليه بعيد است , تعبير فرموده است . فافهم .

و حضرت امام اميرالمؤمنين عليه السلام چنانكه ابن ابى جمهور نقل كرده است , و يا امام صادق عليه السلام چنانكه در تفسير صافى آمده است فرموده اند :

الصوره الانسانيه هى اكبر حجج الله على خلقه . و هى الكتاب الذى كتبه بيده و هى الهيكل الذى بناه بحكمته و هى مجموع صور العالمين و هى المختصر من اللوح المحفوظ و هى الشاهده على كل غائب و هى الحجه على كل جاحد و هى الطريق المستقيم الى كل خير و هى الجسر ( خ ل : الصراط ) الممدود بين الجنه والنار .

و از آن جمله , كتب نازله بر انبياى سلف صلوات الله عليهم قرآن و كلام الله نبوده اند , اما كتاب خاتم صلى الله عليه و آله قرآن است , زيرا كه مقام اخذ علوم آنان , به اختلاف طبقات و مقاماتشان , از صحايف كليه ملكوت بوده است , و اما خاتم ( ص ) , علم او , در بعضى اوقات بدون واسطه جبرئيل و ملك مقرب ديگر از الله تعالى گرفته است . خداوند سبحان در قرآن فرموده است : تلك الرسل فضلنا بعضهم على بعض [١] . و فرمود : و لقد فضلنا بعض النبيين على بعض [٢] و اين اختلاف مراتب به حسب اختلاف امزجه در اعتدال است كه در جاى خود مبرهن

[١]بقره ٢ : ٢٥٤ .

[٢]اسراء ١٧ : ٥٦ .