محمدى است , چنانكه خاتم فرمود : اول ما خلق الله نورى المسمى بالرحيم . اين نور را رحيم ناميد , براى اينكه رحمن مفيض وجود و كمال است بر كل , به حسب آنچه حكمتش اقتضا مى كند و قوابل مى پذيرند بر وجه بدايت .

دهنده اى ( خ ل : مقدرى ) كه به گل نكهت و به گل جان داد *** به هر كس آنچه سزا بود حكمتش آن داد .

( محتشم كاشى )

و رحيم مفيض كمال معنوى مخصوص به نوع انسانى است , به حسب نهايت .

آن يكى جودش گدا آرد پديد *** وين دگر بخشد گدايان را مزيد

پس حقيقت محمد يه ذات باتعين اول است . بنابراين , وى اسم اعظم و او را اسماء حسنى است كه مجموع عالم صورت اوست پس الف , كه صورت وجود باطن عام مطلق است , باء , كه حرف صادر نخستين است , از آن متعين نمى شود مگر به نقطه , و به اين نقطه , عابد , كه انسان است , از معبود , كه حق است , تميز يافته است , كه تركيب در باء آمده است , و فرد على الاطلاق الف است . كل ممكن زوج تركيبى . و اين اولين تركيب است كه در عالم امكان قدم نهاده است و حادث از قديم تميز يافته است . چه اينكه ظهور حق تعالى در صور موجودات چون ظهور الف است در صور حروف پس تعين حق مطلق , كه معبود است , به صورت خلق مقيد , كه عابد است , نيست مگر به سبب نقطه تعينيه وجوديه اضافيه مسمى به امكان و حدوث كه تحت وجود باء است كه صورت عقل اول است . و انسان كامل تعين اول است . نخستين آيتش عقل كل آمد { كه در روى همچو باء بسمل آمد . و بدان كه در مطلق عوالم وجود اصل است و ماهيت , كه از حدود موجودات اعتبار مى شود , عارضى است , چه ماهيت به معنى اعم كه در ديار مراسلات سارى است اى ما به هو هو كه عبارت اخراى همان تعين آنهاست و آنها را بيش از يك امكان نبود كه همان امكان حدوث ذاتى آنهاست , و چه ماهيت به معنى اخص اى مايقال فى جواب ماهو كه در عالم ماده صادق است كه ماهيت همان جنس و فصل آنهاست و در آنها علاوه بر