صلى الله عليه و آله و سلم : قل من يرزقكم من السموات و الارض قل الله و انا او اياكم لعلى هدى او فى ضلال مبين [١] ففيه اضمار الاصل الاخر لا محاله اذ ليس الغرض منه ثبوت التسويه بينه و بينهم و هو انه معلوم انا لسافى ضلال , فيعلم من ازدواج هذين الاصلين نتيجه ضروريه و هى انكم فى ضلال . و اما حد الميزان و عياره فكل ما انقسم الى قسمين متبائنين فيلزم من ثبوت احدهما نفى الاخر و بالعكس لكن بشرط ان يكون القسمه حاصره لامنتشره فالوزن بالقسمه الغير المنحصره وزن الشيطان .

فهذه هى الموازين المستخرجه من القرآن , و هى بالحقيقه سلاليم العروج الى عالم السماء بل الى معرفه خالق الارض والسماء و هذه الاصول المذكوره فيها هى درجات السلاليم .

تبصره موازين پنجگانه ياد شده به همين عبارات صدرالمتالهين در اسرار الايات را متاله سبزوارى در شرح اسماء نقل كرده است [٢] و در آغاز آن گفته است : ( و قد قسم صدر المتالهين قدس سره فى مفاتيح الغيب و اسرار الايات موافقا لبعض حكماء الاسلام خمسه اقسام) . و اين( بعض حكماء اسلام) را در ديباچه منطق منظومه به نام( لئالى منتظمه) به همين تعبير ياد كرده است و موازين پنج گانه فوق را به نظم در آورده است و عبارت نظم و نثرش اين است :

هذا هو القسطاس مستقيما *** و يوزن الدين به قويما

تلازم تعاند تعادل *** من اصغر اوسط اكبر جلى

در شرح فرمايد :

قولنا تلازم اشاره الى اصطلاح بعض حكماء الاسلام فى تاويل كلام الله و تفسيره فعبر عن الاستثنائى الاتصالى و الانفصالى بميزان التلازم و ميزان

[١]سبا ٣٤ : ٢٤ .

[٢]ط ١ , بند ٤٢ صفحه ١٥٤ .