انسان و قرآن - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٧ - قرآن و تحدى آن

جداول در زيجات سابق به كار مى آيند , تا زمانى كه لگاريتم اختراع شد اروپائيان آن جداول را با لگاريتم مرتب ساختند , واكنون در دست مردم متداول است .

پس معلوم شده است كه ظل از مسجد مدينه بيرون آمد و به دست ابوالوفاء رسيد و از وى به همه جهان منتشر گشت اروپائيان ابوالوفاء را به همين شكل ظلى مى شناسند .

و از آنچه معروض داشته ايم علت تقسيم ظل به اقدام نيز معلوم شده است , يعنى اينكه در كتب رياضى نجومى اجزاى مقياس را به هفت قسم يا به شش قسم و نيم تقسيم مى كنند و آن اقسام را اقدام مى گويند و ظل آن را ظل اقدام , علت آن اين است كه هرگاه كسى بخواهد معلوم كند كه ظل هر شى ء مثل آن شده است يا نه , ظل قامت خود را معتبر دارد , و طول شخص معتدل القامه شش قدم و نيم تا هفت قدم است , و دانستى كه حضرت پيغمبر بلندى ديوار مسجد را براى تعيين اوقات به اندازه قامت انسان مقرر داشت .

از تبديل ظل به مماس اولا , و از تغيير دادن غربيها كلمه ظل را به واژه تانژانت لغت فرانسه ثانيا , موجب شده است كه ظل و مسائل آن را از غرب بدانند , و حال آنكه معلوم شده است كه اصل مسائل رياضى ظل از مسجد مدينه بيرون آمد و به دست ابوالوفاء رسيد و از وى به همه جهان منتشر گشت , يعنى عمل پيغمبر خاتم صلى الله عليه و آله و سلم در بناى مسجد مدينه الگوى رهنمون استنباط و اختراع ظل شده است .