انسان و قرآن - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ١٧٣ - بحثى اجمالى در حروف مقطعه
است و بيناتش( ا) است كه به حساب جمل يكى است . لذا فرموده اند كه زبر تطبيق مكتوبى حروف است به حروف در اعداد , يعنى زبر عبارت است از كلمه اى مساوى مر كلمه ديگر يا جمله اى مر جمله ديگر را در حساب جمل . مثال در كلمه : چون تطابق لفظ( علم) با( عمل) , و( كاكل) با( كژدم) ( , مو) با( چليپا) ( , ديوانگى) با( آسودگى) ( , زمزم) با( آب زندگى ) ( , توبه) با( پشيمانى) ( , زبان) با( دهان) ( , لعل) با ( نگين) ( , خواب) با( راحت) ( , والد) با( ام) ( , ملا) با( سواد) ( , قلعه) با( برج) ( , نخود) با( كشمش) ( , عدس ) با( باقلا) ( , عقرب) با( كاشان) ( , نانوا) با( جهنمى) , ( حق) با( ميزان) , و( لا اله الا هو) با( على) , و( ماه) با ( ولى) , عارف شبسترى گويد :
نبى چون آفتاب آمد ولى ماه *** مقابل گردد اندر لى مع الله
و مثال در جمله( : اول من آمن) با( على بن ابى طالب) . لذا زبر و بينه الف , كه از حروف نورانى است , هر دو على است .و هر حرفى كه زبر و بينه آن با هم مساوى باشند , آن حرف را كامل نامند , چون ( ا) كه دانسته شد , و چون( س) كه از حروف نورانى است و زبر ملفوظى آن كه( س) است شصت است و بينه آن كه( ين) است شصت است , لذا( س ) را حرف انسان كامل گفته اند . امين الاسلام طبرسى , در مجمع البيان , در تفسير يس , گويد : وروى عن الكلبى انه قال هى بلغه طى يا انسان . و نيز گويد : و قيل معناه يا انسان عن ابن عباس و اكثر المفسرين . و نيز گويد : روى محمد بن مسلم عن ابى جعفر ( ع ) قال ان لرسول الله اثنى عشر اسما خمسه فى القرآن محمد و احمد و عبدالله و يس و نون . و نيز گويد : يس معناه يا محمد , عن سعيد بن جبير و محمد بن الحنفيه . و نيز گويد : و قيل معناه يا سيد الاولين و آلاخرين . و نيز گويد : و قيل هو اسم النبى ( ص ) , عن على بن ابيطالب و ابى جعفر عليهما السلام و قد ذكر الروايه فيه قبل .
و سر اين همه اقوال همان است كه گفتيم( س) حرف انسان كامل است . و اين اقوال هم مشير به يك حقيقت اند . شيخ اجل حافظ رجب برسى , در