و قرآنا فرقناه لتقراه على الناس على مكث و نزلناه تنزيلا [٢] و قال الذين كفروا لولا نزل عليه القرآن جمله واحده كذلك لنثبت به فؤادك و رتلناه ترتيلا [٣] حم . والكتاب المبين . انا انزلناه فى ليله مباركه [٤] . انا انزلناه فى ليله القدر [٥] .

فى الكافى : على عن ابيه عن ابن سنان او غيره عمن ذكره قال سالت ابا عبدالله عليه السلام عن القرآن و الفرقان : اهما شيئان ام شيئى واحد ؟ فقال عليه السلام : القرآن جمله الكتاب , و الفرقان المحكم الواجب العمل به [٦] .

و بدان كه فواتح سور قرآن را حروف مقطعه گويند و اين حروف مقطعه اشاره به بسائط وجوديه عينيه اند , كه قرآن اند و وجود جمعى دارند , و مؤلفات از اين حروف مركبات وجوديه عينيه اند كه فرقان اند و وجود افتراقى و تفصيلى دارند . بسائط قضايند و مركبات قدر , و آن محكم است و اين مفصل . الر كتاب احكمت آياته ثم فصلت من لدن حكيم خبير [٧] .

مرحوم صدرالمتالهين , در آخر فصل دوازدهم موقف سوم الهيات اسفار [٨] , پس از نقل چند كلام محيى الدين عربى , از فتوحات مكيه , در علم بارى تعالى به كل كه علم اجمالى در عين كشف تفصيلى است و خود نيز همين راى صواب را در علم بارى اختيار كرده است گويد :

يظهر من كلامه ان معرفه الانسان ان الواجب تعالى بحيث يوجد فى مرتبه ذاته تفاصيل حقائق الممكنات امر عظيم لا يعرفه الا الكمل و الراسخون فى العلم فالحمدلله الذى هدانا لهذا و ما كنا لنهتدى لولا ان هدانا الله . و لا يبعد

[١]مجادله ٥٨ : ٢١ .

[٢]اسراء ١٧ : ١٠٦ .

[٣]الفرقان ٢٥ : ٣٢ .

[٤]دخان ٤٤ : ١ و ٣ .

[٥]قدر ٩٧ : ٢ .

[٦]وافى جلد ٥ صفحه ٢٧٤ .

[٧]هود ١١ : ٢ .

[٨]ط رحلى جلد سوم صفحه ٦٣ .