ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٤٩٢

بين المللى و . . .

١٩ ـ توجه لازم و كافى به علوم در هر عصر و زمان در هر دوره اى از ادوار . اينها مى توانند يكى از وسايل كشف موضوعات و ملاكات واقع شوند , البته در آن موضوعاتى كه شارع خود به تبيين و تفسير آنها نپرداخته باشد , گر چه حتى در اين صورت نيز علوم مى تواند به لحاظ تفريعى و تطبيقى مفيد واقع شود .

٢٠ ـ اعتبار عقل به عنوان يكى از منابع استنباطى از راههايى كه كارآيى دارد .

٢١ ـ درك شرايط زمان و مكان كه در تنقيح موضوعات و ملاكات احكام داراى نقش مهم و از عوامل تعيين كننده در مقام تطبيق و تفريع مى باشد زيرا عدم درك آنها بزرگترين خطر را براى فقه در ابعاد حكومت اسلامى به دنبال دارد .

٢٢ ـ جامعيت از نظر علمى نسبت به مسائل گوناگون اقتصادى , فرهنگى , حقوقى , سياسى , حكومتى , و . . . و اين بدين جهت است كه علم و دانش در هر زمينه اى كه باشد نور و قدرت انديشه هاست , و هر گاه از نور و قدرت بيشترى برخوردار باشد , بديهى است كه در راه شناخت احكام موضوعات , سريعتر و قويتر پيش خواهد رفت و اجتهاد در مقام استنباط فراگيرتر خواهد شد .

٢٣ ـ برخوردارى از مديريت و بينش صحيح و حسن اداره و زيركى و هوش خاص در برابر رويدادها . در غير اين صورت شان و مقام او پيامدهاى سويى را براى جامعه به بار خواهد آورد .

٢٤ ـ اعتماد و اتخاذ تصميم بر آنچه كه خود از راههاى درست و معقول درك كرده , نه اعتماد بر آنچه كه برخى از افراد ناصالح و اصحاب و يارانى كه حق را باطل و باطل را حق جلوه مى دهند , نمايد , زيرا اگر از چنين ويژگى برخوردار نباشد , گرفتار نظرهاى شوم آنها در زمينه رويدادهاى جامعه خواهد شد و اين پيامدهاى سوئى را براى حوزه و جامعه به بار خواهد آورد . من در اين باره مطالب و شواهد بسيارى دارم ولى روى جهاتى از ذكر آنها خوددارى مى كنم .

٢٥ ـ داراى تقوا و فضايل اخلاقى و صفات برجسته از قبيل تواضع , عطوفت , مهربانى , بلندى طبق و كرامت نفس باشد .

٢٦ ـ پرهيز و دورى از عوام زدگى .