ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٨ - پيشگفتار

بر امام نيست جز مسؤوليتهايى كه خدا بر عهده او نهاده است : كوتاهى نكردن در موعظه , نستوهيدن و كوشش بى امان در نصيحت , زنده كردن سنت , جارى ساختن حدود بر مستحقان , رساندن حقوق مالى مردم به آنان .

٢ ـ امام باقر ( ع ) به گروهى از شيعيان فرمود : (( والله انى لاحب ريحكم و ارواحكم فاعينونى على ذلك بورع و اجتهاد و اعلموا ولايتنا لا تنال الا بالعمل و الاجتهاد [١] ((

به خدا سوگند كه من عطر و بوى و روحيه مصفاى شما را دوست دارم پس تقويت نماييد اين عطر و صفاى روح را به وسيله پرهيزگارى و كوشش در كارهاى نيكو و بدانيد كه به ولايت ما دسترسى پيدا نمى كنيد مگر از طريق كردار نيك و تلاش و كوشش .

٣ ـ امام صادق ( ع ) به سعيد بن حلال ثقفى فرمود : (( اوصيك بتقوى الله و الورع و الاجتهاد )) [٢] سفارش مى كنم تو را به تقوى از خدا و ورع و تلاش و كوشش بسيار .

و فرمود : (( اعلموا انه ليس بين الله و بين احد من خلقه ملك مقرب و لا نبى مرسل و لا من دون ذلك من خلقه كلهم الا طاعتهم له فاجتهدوا فى طاعة الله )) . [٣]

بدانيد جز اطاعت خدا , هيچ آفريده اى : نه فرشته مقرب , نه پيامبر مرسل و نه غير از اينان از مخلوقاتش , واسطه اى نمى باشد , پس در فرمانبردارى او سختكوش باشيد .

و فرمود : (( و جاهدوا فى طلب ما لا عذر لكم فى جهله فان لدين الله اركانا لا تنفع من جهلها شدة اجتهاده فى ظاهر عبادته [٤] . ((

تمام هم و كوشش خودتان را در دست يابى به آنچه بر ترك آن عذرى نداريد به كار گيريد .

٥ ـ معناى اصطلاحى واژه اجتهاد

در بيان معناى اصطلاحى واژه اجتهاد بين علماى مذاهب اسلامى اتفاق نظر نيست .

گروهى از علماى اهل سنت معتقدند كه اجتهاد يعنى : به كار گرفتن تلاش و كوشش جهت دستيابى به ظن و گمان به حكم شرعى . در كلام بعضى از فقهاى شيعه نيز همين