ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ١٤٨ - مراجع تقليد در زمان تابعين و تابعان تابعين

عصر بر او حرام و غروب بر او حلال و نصف شب بر او حرام و طلوع فجر بر او حلال شد و چون آفتاب طلوع كرد بر او حرام و پيش از ظهر بر او حلال شد ؟

يحيى و بقيه حاضران در مجلس از پاسخ درماندند . مأمون از حضرت خواست كه خود او پاسخ دهد .

حضرت فرمود : اين زن كنيزى بود كه صبح , حرام بود , او را خريد بر او حلال شد , كنيز را آزاد كرد حرام شد , با او ازدواج نمود حلال شد , وقت غروب اول ظهار كرد و حرام شد , كفاره داد حلال شد , نصف شب او را طلاق داد حرام شد , رجوع كرد حلال گرديد , مرد مرتد شد زن بر او حرام شد , توبه كرد زن بر او حلال شد .

امام هادى ( عليه السلام )

امام دهم على الهادى ( ش ٢٥٤ ) . مناقب و احتجاجات او در كتابهاى تاريخى و اخبار ذكر شده است و مسند او در يك جلد چاپ شده و مورد استفاده قرار گرفته . اين مسند , مجموعه اى ديگر از موسوعه مسانيد الائمة است

امام حسن عسكرى ( عليه السلام )

امام يازدهم حسن العسكرى ( ش ٢٦٠ ) , فضائل و مناقب او را مورخين نوشته اند . در تاريخ مذكور بوده است كه غيبت صغراى امام زمان امام مهدى ( عليه السلام ) شروع شد . در زمان غيبت صغراى او كه ٦٩ سال به طول انجاميد . شيعيان از نظر شناخت و پاسخ مسائل مورد نياز تا اندازه اى گرفتار مضيقه و تنگنا شدند , زيرا در اين دوران , راههاى زيادى براى شناخت احكام شرعى نداشتند , تنها از طريق چهار نفر كه نايبان حضرت بوده اند پاسخهايشان را دريافت مى نمودند . اين چهار تن كه اولين آنها قبلا از وكلاى امام حسن عسكرى بود و بعد از وفات آن حضرت توسط حضرت مهدى تأييد شد و سه نفر ديگر آنها از جانب نايب خاص پيشين تعيين شده بودند , رابط بين امام زمان و بين مردم بوده اند , آنان پرسشها و استفتاآت شيعه را به امام غايب مى رسانيدند و او پاسخها را به گونه توقيع از راه نايبان خاص به مردم مى رساند .

امام حسن عسكرى عليه السلام داراى مسندى به نام مسند الامام العسكرى است . اين مسند جزئى ديگر از مجموعه مسانيد الائمة است كه در يك جلد گردآورى شده و