ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٣٢٩ - عوامل پيدايش اخباريگرى و گرايش به آن
٥ ـ گفتار عوام پسندانه اخباريها :
پنجمين عامل از عوامل گسترش سريع اخباريگرى , لحن عوام پسند آنان بود . زيرا منطق اخباريان اين بود كه ما فقط و فقط گوش به فرمان معصوم و احاديث و روايات آنان هستيم . و سخنى غير از سخن معصوم نمى گوييم و نمى پذيريم و عمل نمى كنيم . و شكى نيست با اين شيوه در پيشگاه خداوند مسئول نخواهيم بود .
مرحوم سيد نعمت الله جزايرى در اين زمينه مى گويد : (( اگر در روز قيامت , بنده اى از بندگان خدا را ( يعنى اخبارى ) در پاى ميزان الهى حاضر كنند و از او بپرسند تو چه كردى ؟ و او بگويد من به دستورات امامان معصوم ( ع ) عمل كرده ام , هرجا نصى بود بدان عمل مى كردم و هر جا نصى نبود احتياط مى كردم . آيا هيچ عاقلى احتمال مى دهد كه خداوند چنين بنده اى را ملامت كند و به دوزخ ببرد و عذاب نمايد ! و از سوى ديگر بنده اى كه به روايات اعتنايى نداشته و احاديث را به بهانه هاى مختلف كنار مى گذاشته بدانها عمل نمى كرده است ( يعنى اصولى ) به بهشت ببرند , حاشا و كلا . (( !
مرحوم شيخ اعظم انصارى , اين گفتار محدث جزايرى , را در كتاب رسائل , مبحث برائت و احتياط نقل كرده است , و همانگونه كه خود شاهد هستيد , ظاهر اين گفتار زيبا و فريبنده است , در حالى كه اگر عمل بر طبق هر روايتى ـ صحيح و ناصحيح ـ مورد نظر باشد , لازمه آن تسليم مطلق در برابر ابهامها و جهلها و حركت كوركورانه در مسير عبوديت و عبادت است . بلى , اگر براستى گفتار و نظر امام معصوم ( ع ) از روايتى به طور يقين احراز شود , بى ترديد بايد در برابر آن تسليم بود و هرگونه خودرأيى را كنار گذارد , كه اصوليين نيز بيچون و چرا اين مطلب را قبول دارند . اما سخن اخباريان چيزى جز اين است , آنها مى گويند تا اسم روايت و حديث را شنيدى دستهايت را به علامت تسليم بالا ببر , چشمهايت را ببند , انديشه ات را از انديشيدن بازبدار و دستت را در دست راوى بگذار و هرگز نپرس كه آيا راوى كيست و روايت چيست ! و البته بديهى است كه چنين بينشى خطاست و قابل پذيرش نيست !
٦ ـ نفوذ بعض اصطلاحات اهل سنت در اصول شيعه :
يكى ديگر از عوامل پيدايش انديشه اخباريگرى , راه يافتن بعضى از اصطلاحات اصولى اهل سنت در مباحث اصولى اماميه است . اين اصطلاحات اگر چه تنها از نظر ظاهر