ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٤٠١ - اصفهانى

١٠ ـ حائرى قمى

آية الله شيخ محمد على حائرى قمى ( م ١٣٥٨ ) فقيه و اصولى بزرگ نيز در زمينه اصول كتابى به نام مختارالاصول تأليف كرد و بدينوسيله به سهم خويش در تكامل و تدقيق ابحاث اصولى و اجتهادى كوشيد و همچون عالمان اصولى پيش از خود تحقيقات دقيق و استدلالات عميق خود را در عباراتى فشرده بيان داشت .

١١ ـ حائرى يزدى

آية الله حاج شيخ عبدالكريم يزدى ( م ١٣٥٥ ) از شاگردان ميرزاى شيرازى و شيخ فضل الله نورى و آخوند ملامحمد كاظم خراسانى بود و با پيروى از شيوه بحثى شيخ اعظم انصارى به تدقيق و ژرف انديشى پيرامون مسائل اصول و ابحاث اجتهادى و تحكيم قواعد آن پرداخت و سعى فراوان در اين زمينه مبذول داشت و توانست بسيارى از مباحث استدلالى آنها را از نظر دقت و عمق گسترش بخشد و كتابى در اين زمينه بنام الدررالفوائد تأليف و تنظيم نمود كه اين كتاب چون داراى اسلوب جالبى بود از زمان تأليف تا اين زمان مورد استفاده عالمان و دانشوران اصولى بوده است و به آن اهميت داده و مى دهند .

وى پس از بازگشت از حوزه علميه نجف به ايران و توقف كوتاهى در اراك حوزه علميه قم را تأسيس نمود و به تدريس پرداخت و عالمان بزرگى را پرورش داد .

١٢ ـ اصفهانى

آية الله العظمى شيخ محمد حسين اصفهانى , معروف به كمپانى ( م ١٣٦١ ) بدون ترديد در بيشتر علوم بخصوص در علم تفسير و فقه و اصول و حكمت و عرفان و كلام و تاريخ و ادب و شعر و . . . تخصص و تبحرى كم نظير داشت . او بعد از وفات استادش مرحوم آخوند بر كرسى تدريس قرار گرفت و از اين راه توانست به مبانى اصولى محكم و استوار استحكام بخشد و با عباراتى كوتاه , تحقيقات دقيق و گسترده اى را ارائه دهد و نيز توانست با تلاش فراوان صدها فقيه و انديشمند تربيت نمايد و در زمينه اصول كتابى به عنوان نهاية الدرايه در شرح كفاية الاصول كه واقعا مشتمل بر تحقيقات جالب و نيز