ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٤٢٣ - بررسى مكتب اجتهادى امام و شيوه هاى اجتهادى ياد شده از نظر فائده

جامعه پياده كنيم و بتوانيم براى معضلات , جواب داشته باشيم و همه ترس استكبار از همين مسأله است كه فقه و اجتهاد جنبه عينى و عملى پيدا كند )) . [١]

فقه اسلامى در برابر انبوهى از مسائل

امروز فقه اجتهادى با برپايى حكومت اسلامى در برابر انبوهى از مسائل قرار گرفته كه بايد آنها را پاسخگو باشد و آنچه در قرنهاى متمادى ادعا شد كه فقه توانايى اداره و مديريت جامعه و پاسخ در برابر همه پديده ها را دارد , امروزه در مقام آزمون قرار گرفته و بايد آن را به اثبات رساند . ديگر شعارها و وعده ها كارآيى ندارند , زيرا وقت عمل و كار است . پس جاى درنگ و سستى نيست و بدين جهت آگاهان همواره هشدار داده و مى دهند كه مسئولان به فكر باشند پيش از آنكه با خطرى جدى مواجه شوند . مجتهد مفيد در حكومت اسلامى آن كسى است كه با پاسخهاى مناسب در بعد عبادى و اجتماعى و حكومتى بتواند فقه اجتهادى را با رويدادهاى گوناگون همگام و مشكلات را حل كند و در غير اين صورت در نظام اسلامى مجتهد مفيدى نخواهد بود اگر چه پيش از آن مطابق شرايط آن زمان كه نيازى به فقه حكومتى نبوده مجتهد مفيدى بوده است , بلكه مى توان گفت كسى كه هيچ گونه آگاهى از فقه حكومتى و مسائل جامعه و نظام اسلامى ندارد و تنها آگاهى از مسائل فردى و عبادى كه بارها اجتهاد در آنها بيان شده و راههاى آنها بر همگان آشكار شده , دارد اصلا او به عنوان مجتهد تلقى نمى شود , زيرا اجتهاد در مواردى صادق است كه در آنها بگونه وسيع پياده نشده است مانند مسائل حكومتى , نه در مواردى كه صدها بلكه هزارها بار در آنها اجتهاد شده است مانند مسائل رساله هاى عمليه .

من بگونه صريح و آشكار بايد بگويم كسى كه فقه حكومتى را نمى داند و مسائل حكومتى را درك نمى كند و نمى تواند اجتهاد را با موازين شيوه نوين امام راحل در آن به كارگيرد به هيچ وجه در مسائل حكومت اسلامى مجتهد نخواهد بود .

اگر چه در غير حكومت اسلامى نسبت به مسائل فردى و عبادى مجتهد باشد و اين چنين مجتهدى متجزى است نه مطلق . پس براى اينكه اين اجتهاد و عنصر مهم كه