علم الهدى در كتاب ارزشمندش , الذريعه الى اصول الشريعة ( ص ٢٨٥ ) بر اين بينش و اعتقاد بود كه ميان اين نوع قياس با ساير اقسام فرقى نيست و ادله منع از عمل بر طبق قياس , شامل اين نوع از قياس نيز مى شود .

از ميان عالمان اهل سنت , داود بن على ظاهرى اصفهانى ( پيشواى مذهب ظاهرى ) نيز بر همين نظريه است . و سبب اين كه عنوان ظاهرى بر او اطلاق شد و بر اخباريهاى ديگر مانند احمد بن حنبل شيبانى , ( پيشواى مذهب حنبلى ) اطلاق نگرديد , همين است كه اينان به قياس منصوص العلة و نيز به قياس تشبيه و تمثيل در موقع ضرورت عمل مى كردند , ولى داود ظاهرى اصفهانى به آن عمل نمى كرد .در مقابل , آنانى كه قياس منصوص العلة را به عنوان مبنا و منبع پذيرفته اند , برخى ديگر از فقهاى بزرگ شيعه , مانند محقق اول ( صاحب شرايع اسلام ) و برخى اصوليان بزرگ اهل سنت , مانند علامه سيف الدين آمدى شافعى ( صاحب كتاب الاحكام فى اصول الاحكام ) اعتقاد دارند كه اصولا تعدى از مورد منصوص العلة به ساير مواردى كه علت در آنها موجود است , قياس نيست , بلكه از باب عمل به عموم تعليل است و عموم از نوع ظواهر به شمار مىآيد و حجيت ظواهر به بناى عقلا ثابت است . پس تعميم حكم از مورد منصوص العلة به ساير مواردى كه واجد علت است , از باب اعتبار و حجيت ظهور است نه از باب قياس .

قياس اولويت : [١] بيشتر اصوليان مذاهب اسلامى , قياس اولويت را نيز به عنوان منبع شناخت پذيرفته اند و در آن اختلافى به چشم نمى خورد . تنها برخى از دانشمندان اصولى شيعه , مانند علامه حلى و محقق قمى , و برخى از دانشمندان اصولى اهل سنت , مانند ابوحامد محمد غزالى , آن را از باب ظهور لفظ , حجت و معتبر دانسته اند نه از باب قياس .

قياس تنقيح مناط : [٢] برخى از فقهاى مذاهب اهل سنت , قياس تنقيح مناط را نيز حجت و معتبر دانسته اند . اصوليان شيعه نيز اين قياس را در صورتى كه قطعى باشد نه

[١]ـ قياس اولويت در جايى محقق است كه دو شرط وجود داشته باشد . الف : حكم در منطوق و مفهوم از يك سنخ باشد . ب : ملاك حكم در مفهوم از ملاك حكم در منطوق قويتر باشد , مثلا در آيه ﴿لا تقل لهما اف )) اف گفتن به پدر و مادر نهى شده است . دلالت اين نهى بر ناسزا گفتن و آزار دادن آنها داراى اولويت است . زيرا حكم در منطوق و مفهوم از سنخ حرمت است و ملاك حرمت در ناسزا گفتن و آزار دادن قطعا , قويتر است تا در اف گفتن .

[٢]ـ تنقيح مناط عبارت است از اين كه مجتهد حكم واقعه اى را بر واقعه ديگر به جهت يكى بودن مناط حكم سرايت دهد .