ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ١٢٨ - مرجع عام بودن امام على ( ع ) در زمان صحابه

(( اقضانا على )) : على در قضاوت از همه ما بهتر است . در طبقات كبرى ابن سعد و اخبار القضاة وكيع و مستدرك حاكم نيشابورى و تاريخ كبير بخارى و طبقات مالكيه و جز اينها از كتابهاى اخبار و تراجم اين گفتار از او نقل شده است .

ابواسحاق شيرازى در طبقات الفقهاء از حسن بصرى نقل كرد عمر در مجلسى كه به عنوان مشورت با اصحاب داشت به على گفت : انت اعلمهم و افضلهم ـ تو داناتر و برتر از همه آنهايى .

در مناقب احمد بن حنبل آمده : (( ان عمر بن خطاب اذا اشكل عليه شيىء اخذ من على )) هر گاه بر عمر بن خطاب امرى مشكل مى شد از راه على آن را حل مى كرد .

در مناقب ابن شهر آشوب نقل شده كه عمر مى گفت : (( كنا امرنا اذا اختلفنا فى شىء ان نحكم على بن ابى طالب )) ما مأمور بوده ايم كه هنگام اختلاف در چيزى على بن ابى طالب را حكم قرار دهيم .

در كتاب الفائق و الابانة و تاريخ بلاذرى نقل شده كه عمر گفت : (( اعوذ بالله من معضلة ليس لها ابوالحسن )) به خدا پناه مى برم از معضله و امر مشكلى كه ابوالحسن در آن نباشد .

گفتار مغيره در اين زمينه

از مغيره نقل شد كه مى گفت : (( ليس لاحد منهم اقوى قولا فى الفرائض من على )) از على كسى قويتر در بيان فريضه ها در ميان اصحاب نبوده است . در استيعاب ابن عبدالبر اين گفتار از او نقل شده است .

تذكر نكته اى ـ شيعه بر اين بينش و اعتقاد است كه علم امام مانند علم مجتهدان از راه اجتهاد نمى باشد بلكه از راه به وديعه نهادن پيامبر احكام را نزد آنها است و همانند رسول خدا از خطا در بيان احكام شرعى مصون مى باشد , شرح و تفصيل اين نكته در مقاله آتى مىآيد .

امامان بعد از امام على عليه السلام

بعد از امام على ( عليه السلام ) در عصر صحابه جانشين او امام حسن ( ش ٤٩ ) بود . او همان گونه كه علامه سيوطى در كتاب تدريب الراوى يادآور شده اند داراى كتابى در فقه