ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٤٠٢ - آقا ضياءالدين عراقى
كتابى به نام الاصول على نهج الحديث تأليف كرد و آراى دقيق و نظرات موشكافانه خود را در قالب عبارتى كوتاه ولى در عين حال واضح و روشن در آنها بيان داشته است .
١٣ ـ محمد حسين نائينى
آية الله العظمى شيخ محمد حسين نائينى ( م ١٣٥٥ ) در سامراء تا سال ١٣١٤ از شاگردان سيد محمد فشاركى و سيد اسماعيل صدر و ميرزاى كبير شيرازى بوده و بعد از تاريخ يادشده در نجف اشرف از اعوان و مساعدين آخوند شد و در كارهاى مهم سياسى اجتماعى دينى به او كمك مى كرد و نيز عضو جلسه استفتاء او شد و در نهضت مشروطه با آخوند همكارى كرد و رساله تنبيه الامه و تنزيه الملة را تأليف كرد و در آن دعوت به تشكيل حكومت مشروطه بر اساس مبانى اسلامى نمود و مرحوم آخوند بر آن مقدمه نوشت . بعد از وفات مرحوم آخوند در سال ١٣٢٩ يكى از مجتهدين بزرگ نجف اشرف محسوب مى گشت و جلسه درس او يكى از پرشكوه ترين جلسات درسى به حساب مىآمد او در مجلس درس آراء دقيق و نظرات موشكافانه خود را در مبانى اجتهادى بيان مى داشته كه عالمان اصولى هنوز به آراى او با ديده تحسين مى نگرند او بتدريج يكى از اصوليان بزرگ شيعه و يگانه عصر خود شد و جلسات تدريس ابحاث اجتهادى او پيوسته مملو از محققان و فضلايى بود كه براى استفاده و كسب فيض در خدمت او حضور داشتند و نوعا مراجع بزرگ و نيز اساتيد مهم حوزه علميه نجف اشرف بيش از نيم قرن از تلاميذ و شاگردان ايشان بوده اند .
١٤ ـ آقا ضياءالدين عراقى
آية الله العظمى آقا ضياءالدين عراقى ( م ١٣٦١ ) نيز همانند شيوه شيخ انصارى در بحثهاى عناصر مشترك اجتهادى و قواعد اصولى تحقيق و تدقيق مى كرد و بعد از وفات استادش مرحوم آخوند بر كرسى تدريس نشست و بتدريج حوزه درسى او يكى از پرشكوهترين محافل درسى در حوزه نجف اشرف محسوب مى گشت زيرا در بحثهاى اصولى مطالب بسيار دقيق و عميق و مستدلى را با عبارت خيلى فشرده مطرح مى كرد و سپس به نقد و تحليل آنها مى پرداخت و در اين زمينه بسيار موفق بود زيرا او با تلاش و كوشش فراوان توانست صدها مجتهد تربيت كند و برخى از آنها از مراجع بزرگ تقليد