ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٢٩٩ - ملا مهدى نراقى

اين اصولى بزرگ , گو اينكه با همه علم و هوش و انديشه قوى تأليف مبسوطى در علم اصول ندارد , ولى افراد برجسته اى از حوزه درسهاى فقهى و اصولى او بيرون آمدند , از آن جمله شيخ على كاشف الغطاء است كه استاد شيخ اعظم انصارى بوده است .

او در علم اصول , تنها رساله اى به نام كشف القناع عن وجوه حجية الاجماع دارد . اين كتاب بسيار با ارزش و سودمند بوده و همه طرق و مسالك و شيوه هاى قابل طرح درباره اجماع را مطرح كرده و حاوى فروع و مسائل گوناگونى در اين باب است و بدين جهت گفته شده كه بهترين كتاب در زمينه اجماع است .

در هر حال او يكى از نوابغ حوزه عصر خود به شمار مىآمد , تا آنجا كه برخى او را در رديف علامه حلى به حساب آورده اند .

٦ ـ سيد محسن اعرجى

آية الله سيد محسن اعرجى ( م ١٢٤٠ ) يكى از شاگردان مبرز استاد كل وحيد بهبهانى بود . محقق خوانسارى در روضات الجنات درباره ايشان مى نويسد : او از اعاظم روزگار خود به شمار مى رفت و در بحثهاى اصولى محقق بود و در ابحاث فقهى حق مطلب را به گونه شايسته ادا كرده است .

اعرجى بزرگانى را در مدرسه خود تربيت كرده است كه از آن جمله مى توان از سيد عبدالله شبر ( م ١٣٢٢ ) شيخ محمد تقى اصفهانى ( م ١٢٤٢ ) و حجة الاسلام شفتى ( م ١٢٦٠ ) نام برد .

او در شرح بر الوافيه فى علم الاصول مولى عبدالله بن محمد بشروى خراسانى معروف به تونى داشت كه يكى از آن دو به گونه مختصر و ديگرى به گونه مفصل تدوين گرديده بود , اولى را به نام المحصول فى شرح وافية الاصول و دومى را به نام الوافى ناميد .

ميرزاى قمى در كتاب قوانين الاصول خود از كتاب المحصول وى نام برده است . او در فقه نيز كتابى به نام وسائل الشيعه دارد .

٧ ـ ملا مهدى نراقى

آية الله ملامهدى نراقى كاشانى ( م ١٢٠٩ ) از تلاميذ وحيد بهبهانى و شيخ يوسف