ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٢٦٥ - ابن ادريس طلايه دار دوره پنجم
طرح بحث و ارائه دليل است , كه در آن هرگز راهى براى روايات و اخبار ضعيف نيست . من در اين كتاب تحقيق خود را بر پايه سبكى تازه بنا نهادم , زيرا كشف احكام تنها به يكى از راههاى ذيل ممكن است , يا از راه كتاب خدا , يا سنت متواتر پيامبر , يا اجماع , يا دليل عقل , در صورتى كه از سه راه اول امكان دسترسى به حكم شرعى نبود , آنگاه محققان دينى در مسائل شرعى به دليل عقل تكيه مى كنند و از آن راه به همه احكام شرعى و مسائل فقهى آگاهى مى يابند , پس بايد به آن اعتماد و تكيه كرد و هر كس حجيت آن را انكار كند به گمراهى رفته و راه در تاريكى پيموده و گفتارى بيرون از محدوده مذهب به زبان آورده است . ((
در هر حال گروهى از عالمان زمان ابن ادريس , روش او را پسنديده و آن را دنبال كردند , با پيروى آنان , شيوه ابن ادريس در فقه اجتهادى از جهت استدلال رشد چشمگيرى يافت , زيرا سعى آنان در ابحاث نظرى بر اين بود كه مسائل را همراه با استدلالهاى زياد مطرح نمايند , يعنى در طرح مسأله مورد اختلاف همه اقوال و مدارك مخالف و موافق را نيز ذكر نموده و با بيان دليل , يكى از آن آرا و نظريات را ترجيح مى دادند .
ولى گروهى ديگر از عالمان و فقيهان زمان ابن ادريس , روش او را نپسنديده و او را مورد سرزنش و نكوهش قرار مى دادند .
گفتار كركى عليه ابن ادريس :
اكنون بجاست گفتار برخى از عالمانى را كه عليه ابن ادريس در اين زمينه بيان داشته اند ذكر كنيم :
علامه شيخ حسين كركى جبل عاملى ( م ١٠٧٦ در فصل پيجم ص ٩٤ از كتاب هدية الابرار طريق ائمة الاطهار ) مى نويسد : (( عمل قدما به اخبار مدونه به دليل علم به صحت اخبار بوده و لذا اختلافى در ارتباط با آنها در ميان آنان وجود نداشت , و اين شيوه ادامه داشت تا زمان ابن ادريس . وى نيز در استنباط احكام شرعى از منابع بر طريقه قدما بود كه فقط به علم عمل مى كردند و ظنون را كافى نمى دانستند و چون ابن ادريس گمان مى برد كه اخبار تدوين شده در كتابهاى اخبار آحاد است و از قراين علميه عارى است , لذا بر عدم اعتبار آنها نظر داد . وى از تصريحات متقدمين بر اينكه اخبار مذكور