ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ٣٦٦ - پاسخ به چند شبهه

فى ريب مما نزلناه على عبدنا فأتوا بسورة من مثله )) ( بقره / ٢٣ ) از اين رو بايد براى مردم قابل فهم باشد , زيرا اگر قابل فهم نبود معنا نداشت كه مردم را به مبارزه طلبى و تحدى دعوت نمايد .

و ديگر آنكه معجزه بودن آن براى آنان ثابت نمى شد و از اينكه قرآن مردم را به مبارزه طلبيده و معجزه است كشف مى شود كه قرآن قابل فهم بوده و ظواهر آن اعتبار دارد . بلى فهم و شناخت كامل قرآن و پى بردن به حقايق و تأويلاتش اختصاص به پيامبر و جانشينان او دارد .

اثبات حجيت ظاهر قرآن از طريق بناى عقلا

علاوه بر آنچه از روايات و آيات ذكر شد , اصوليان , براى اثبات حجيت ظواهر كتاب به بناى عقلا استدلال كرده اند و گفته اند : همچنانكه عقلاى عالم در مسائل اجتماعى و داد و ستدها و گفتگوهاى خود ظاهر كلام يكديگر را معتبر مى دانند و هر گاه كلامى از روى توجه و آگاهى از شخص عاقلى صادر شود , آن را حمل به ظاهرش كرده و ظاهر آن را حجت مى دانند و با ظاهر سخن او در صورت لزوم بر او احتجاج مى كنند .

شارع مقدس هم كه در رأس عقلا قرار دارد , شيوه اش نمى تواند جداى از شيوه عقلا باشد , زيرا اگر جدا بود به يكى از دو طريق بيان مى كرد : يا شيوه عقلا را مذمت مى كرد و آن را ممنوع مى نمود و يا مى گفت اگر چه شيوه عقلا براى خودشان خوب است ولى اين روش در مورد كلام شارع جارى و سارى نيست !

ولى شارع به هيچ كدام از اين دو طريق شيوه عقلا را مورد انكار قرار نداده است , بلكه پيامبر ( ص ) و امامان ( ع ) و اهل شريعت اسلامى در مقام تفهيم و مقاصد و بيان احكام شرعى مانند مردم ديگر بوده اند و راه روش جداگانه اى نداشته اند .

پاسخ به چند شبهه

در ميان عقايد جمودگرايى اخباريگرى , مسأله انكار حجيت قرآن , از زنندگى بيشترى برخوردار است . بدين جهت ما از ميان مشكلات و شبهات انبوه اين فرقه , روى مسأله يادشده اصرار مى ورزيم و براى اثبات بطلان نظريه آنان قدرى بيشتر مى پردازيم . در اينجا شبهات ايشان را در رابطه با حجيت ظواهر قرآن مىآوريم و سپس آنها را به طور فشرده