ادوار اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامي - جناتی، محمدابراهیم - الصفحة ١٦٥ - زمان پيدايش مذاهب گوناگون

فقيهان نيشابور : اسحاق بن محمد حنظلى مروزى , معروف به ابن راهويه ( م ٢٣٨ ) پيشواى مذهب راهويه و نيز غير از اوفقهاى ديگر .

فقيهان در نواحى اردن : معاذ بن جبل ( م ١٧ يا ١٨ ) و نيز بعضى ديگر .

فقيهان در فلسطين : عبدالله بن عمرو , و ابوابى و نيز غير اينها .

فقيه در افريقا : رويفع بن ثابت .

فقيه باديه : مسلمة بن اكوع .

تذكر اينكه : برخى از اسامى مذكور در مقالات پيشين ذكر شد و ليكن براى كامل شدن مطلب نيز در اينجا از اسامى آنها يادى به عمل آمد .

مراجعه مردم در زمان صحابه و تابعين به فقها :

در زمان صحابه و ياران رسول خدا ( ص ) كه دوره دوم از ادوار اجتهاد محسوب مى شود , امر به همين منوال ادامه داشت تا آنكه عصر صحابه كه نزديك به يك قرن به طول انجاميد منقضى شد , و جمعى ديگر از مسلمانان به نام (( اماميه )) براى اخذ احكام به اوصياى رسول خدا مراجعه مى نمودند .

پس از عصر صحابه , زمان پيروان ( تابعين ) آنها كه دوره دوم از ادوار اجتهاد محسوب است آغاز شد . در اين زمان مسلمانان هر شهر و ديار , به عالمان و فقيهان آن شهر براى دريافت احكام مراجعه مى كردند و نيازهاى دينى خود را بر طرف مى ساختند .

نبودن مذاهب در عصر صحابه و تابعين :

در عصر صحابه و تابعين , مرجع و پيشوايى به عنوان شخص معين , و پديده اى به عنوان مذهب كه مردم از آن تبعيت كنند , نبوده است .

ابن قيم جوزى در اعلام الموقعين ( ج ٢ / ص ٢٠٨ ) مى نويسد : (( ما بر اين اعتقاديم