فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٠ - پاسخى به نقدهاى مرحوم على ابوالحسنى (منذر) مسعود امامى
اينكه من اجتهادات خلفاى صدر اسلام در مقابل نصوص نبوى(ص)، قياس و استحسان در فقه اهل سنت و گرايش فكرى اصحاب رأى در مقابل امام صادق(ع) را مصداق جنبش عقل گرايى دانستهام بر آشفته شده است و اظهار تأسف كرده كه خواننده از مقاله من برداشت مىكند كه «امام صادق(ع) هم نعوذ باللّه فردى تعبّد گرا به معناى دور از عقل گرايى بوده است» و بعد در پاورقى نوشته است: «آنچه گفتيم، لازمه طبيعى كلام آقاى امامىاست، هر چند خود ايشان به اين ملازمه پايبند نباشد كه قاعدتاً نيستند». (٢٨) او در موردى ديگر نيز نتيجه «ناخواسته» مقاله من را اين مىداند كه «در ذهن خواننده مقاله چنين تصور شود كه پيشواى معصوم و عقل كل بنيان شيعه حضرت امام صادق(ع) در جرگه مقابل عقل گرايان» قرار گيرد. (٢٩) اين فضا سازى در موارد متعدد تكرار شده است. (٣٠)
همچنين بر من خرده گرفته كه چرا «اقدامات بدعت انگيز خلفا» را «نمودى از جنبش عقل گرايى و ابداعات فقهى در صدر تاريخ اسلام» دانستهام؟ اين طعنهها در موارد ديگر در مقاله نخست و دو مقاله ديگر ايشان نيز با ادبياتى مشابه تكرار شده است. او مىگويد: «جا داشت مؤلف محترم، عقل را در همان جايگاه رفيع و متعالى خود (در اسلام حقيقت) قرار مىداد و ساحت آن را از آلايش به اوهام و خودكامگى پاك نگه مىداشت». (٣١)
سپس به زعم خويش به تبيين «گوهر ارزشمند عقل» و انواع و اقسام و شؤون و مراتب آن پرداخته و مدعى است كه تبيين اين مطالب در مقاله من چنان كه بايد صورت نگرفته است. او به تفصيل، متعرض اين نكته مىشود كه عقل آدمى
(٢٨) همان، ص٣٣٠.
(٢٩) همان، ص٣٧٨.
(٣٠) همان، ص٣٢٨، ٣٤٢، ٣٧٠.
(٣١) همان، ص٣٧٣.