فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١١ - بازخوانى مفهوم نشوز زن و مرد در قرآن حامد مصطفوى فرد
فقها، مفسران و حقوق دانان، اعمال ضرب را در راستاى عقوبت و تنبيه براى زن تحليل كردهاند و با اين مشكل رو به رو شدهاند كه چگونه با صرف خوف و بدون وقوع نشوز، زن مجازات مىشود؛ در حالى كه هنوز عمل حرامى صورت نگرفته است كه مستوجب عقوبت باشد.
بنابراين، برخى به تأويلاتى خلاف ظاهر دست زده و خوف را به معناى علم دانستهاند (١٣٤) و يا قائل به در تقدير گرفتن يك واژه شدهاند (١٣٥) و يا اينكه خوف را نشوز مخيف دانستهاند، يعنى نشوزى كه براى زندگى زوجيت بسيار خطرناك است و تبعات شديد ناموسى دارد. (١٣٦) برخى نيز موعظه و دورى از بستر را در صورت خوف و ضرب را مختص به تحقق نشوز (١٣٧) و يا موعظه و دورى از بستر در صورت نشوز و ضرب را در صورت اصرار بر آن دانستهاند. (١٣٨)
با پذيرفتن مفهومى كه نگارنده در تحليل معناى نشوز ارائه كرده است، اين مشكل نيز حل مىشود؛ زيرا اگر نشوز زن را به معناى رغبت بسيار وى به همبسترى و در نتيجه خيانت وى بدانيم، خوف نشوز عبارت است از تغيير رفتار وى در رويارويى با نامحرم، همچون بى مبالاتى در سخن گفتن با نامحرم و شوخىهاى خارج از عرف متشرعه، و به تعبير روايات «راهدادن بيگانه به خانه در حالى كه شوهر نسبت به اين مطلب كراهت دارد)» (١٣٩) و ... تمامى اين موارد كه از
(١٣٤) طبرسى، مجمع البيان، ج٣، ص٦٩؛ مقاتل بن سليمان، تفسير مقاتل بن سليمان، ج١، ص٣٧١؛ ابن مثنى، مجاز القران، ج١، ص١٢٦؛ فراء، معانى القرآن، ج١، ص٢٦٥؛ اردبيلى، زبدة البيان، ص٥٣٦؛ سمرقندى، بحرالعلوم، ج١، ص٣٠٠.
(١٣٥) سايس، آيات الاحكام، ص٢٨٤؛ طنطاوى، التفسير الوسيط، ج٣، ص١٤٠.
(١٣٦) صادقى، الفرقان، ج٧، ص٤٨.
(١٣٧) محقق حلى، شرايع الاسلام، ج٢، ص٥٦٠؛ ابن مطهر حلى، إيضاح الفوائد، ج٣، ص٢٥٦.
(١٣٨) زين الدين عاملى (شهيد ثانى)، الروضه البهيه، ج٥، ص٤٢٩.
(١٣٩) هيثمى، مجمع الزوائد، ج٣، ص٢٦٦.