اين بنده روشن نيست كه جناب امامى، چه انگيزه ديگرى غير از اين دو مورد، براى برخورد خويش با موضوع داشته و دارند؟ بى‌گمان، شيوه تحليل درست و جامع و عميق از مسائل، آن است كه از تعارفات لفظى، و اطلاق عناوين كشدار (و بدتر از آن، فريبنده) به افراد و گروه‌ها و جريان‌ها، خوددارى ورزيم و با شجاعت و صراحت، همه جنبه‌ها و ريشه‌هاى پيدايش گروه‌ها و جريان‌هاى تاريخى (اعم از فكرى و نفسانى) را بررسى و تبيين كنيم، تا حاصل تحقيقات و اظهاراتمان، نورى بر چهره (احياناً مكتوم يا محرَّفِ) حقيقت بتاباند، نه آنكه بر سرگشتگى‌ها بيفزايد. چنانچه، به راستى، به مقام آسمانىِ جانشينان معصوم پيامبر (ع) و حجيّت سخنان نورانى آنان واقف و پايبنديم و به رهنمودهاى حكيمانه‌شان نظير العقل ما عبد به الرحمن و اكتسب به الجنان، و السّنة اذا قيست محق الدين، و من فسّر القرآن برأيه فليتبوّء مقعده من النار آگاهى و ايمان داريم، روا نيست قياس ابوحنيفه‌اى را كه بر مقدمات نادرستى همچون احساس نقص در ميراث سنّت نبوى (ص) و عدم رجوع به حاملانِ امين و معصوم اين سنّت (اهل بيت عصمت سلام اللّه‌ عليهم اجمعين) استوار است (١٤٤)، نمودى از عقل و عقل‌گرايى بدانيم و اوهام و اغراضى كه، عَشَقه‌وار، بر گرد آن تنيده و تار و پود آن را در هم پيچيده نبينيم... .

(١٤٤) استاد شهيد مطهرى در بحث‌هاى خود راجع به قياس و علت پيدايش آن در فقه عامّه، به خوبى نشان داده است كه چگونه، برخى كسان به علت كنار نهادن ائمه معصومين عليهم السلام (اين وارثان بحق معارف وحيانى و سنت نبوى)، در تشخيص تكاليف دينى خويش با خلأ و كمبود محسوس و فاحشى روبه رو شدند و به جاى رجوع به محضر خاندان پيامبر(ص) و رفع اين خلأبه وسيله كسب آموزه‌هاى رهگشاى نبوى از طريق سلاله پاك آن حضرت (ص)، به قياس و استحسان و... روى آوردند و در ورطه بدعت و تحريف دين افتادند. ر. ك: مقاله ايشان با عنوان اجتهاد در اسلام، مندرج در كتاب بحثى درباره مرجعيت و روحانيت، چاپ دوم، شركت انتشار، ص ٣٨ و ٣٩.