انفال ـ جمع نفل ـ (به سكون و فتح فاء) است و در لغت به معنى غنيمت و هبه آمده است. ازهرى گفته است: نفل آن چيزى است كه زيادى از اصل باشد. غنيمت‌هاى جنگى را از آن جهت انفال ناميده‌اند كه مسلمانان نسبت به آن بر ديگران برترى داده شده‌اند (١).

مراد از انفال در فقه، اموال خاصى است كه به ولىّ امر تعلق دارد. شايد علت اينكه بر اين اموال، نام انفال قرار داده شده، اين باشد كه انفال اموالى است كه «اضافه» بر روش‌هاى مالكيت كه بين مردم مرسوم است، تحت تصرف ولىّ امر قرار مى‌گيرد.

اين اموال به مقتضاى نص و فتوا، ملك ولىّ امر امت اسلامى ـ يعنى رسول خدا(ص) و ائمه(ع) ـ است. صاحب جواهر در اين زمينه مى‌گويد:

بين فقها هيچ اختلافى نيست كه انفال، ملك رسول خدا(ص) است، كتاب و سنت و اجماع بر اين مطلب دلالت دارد، اين اموال بعد از پيامبر(ص) به جانشين ايشان تعلق دارد (٢).

بعيد نيست كه اجماع مذكور «مدركى» باشد، بنابراين بايستى به كتاب و سنت مراجعه كنيم:

كتاب

١. {يسئلونك عن الأنفال قل الأنفال للّه‌ و الرسول} (٣)؛ از تو در مورد انفال «سؤال» مى‌كنند، بگو انفال براى خدا و رسول است.

(١) قاموس المحيط، ماده «نفل» ؛ الصحاح، ج٥، ص١٨٣٣، ماده «نفل».
(٢) جواهر الكلام، ج١٦، ص١٣٣.
(٣) انفال، آيه ١.