فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٤٨
الاشاره» (٤)، ظاهراً از علماى قرن ششم است (٥). تاريخ تولد و وفات او و نيز نام اساتيد و شاگردان وى در هيچ منبع موثقى ذكر نشده است. اظهار نظرها در باره تاريخ ولادت و در گذشت و عصر زندگى او متفاوت است، برخى معاصران بدون ارائه مأخذى و تنها با تكيه بر قرائنى در متن كتاب، زمان وفات وى را بعد از سال ٥٦٦ هـ . ق دانستهاند، (٦) برخى ديگر درگذشت او را اوايل قرن هشتم ذكر كردهاند. (٧) برخى معاصران، گاه او را همعصر محقق صاحب شرايع (م ٦٧٦هـ . ق ) دانسته (٨) و گاه احتمال دادهاند كه وى از شاگردان شيخ طوسى يا شاگرد فرزند وى باشد، (٩) ، بدون اينكه مستند اين ادعا را ذكر كنند.
صاحب مفتاح الكرامه از وى به «الشيخ الفقيه الأجل الأوحد القدوه »ياد كرده (١٠) كه نشان از منزلت والاى علمى و جايگاه رفيع وى دارد. به گفته علّامه سيد محسن امين، مراد از اصطلاح «حلبيان» در كلمات فقها، ابن زهره و ابوالصلاح حلبى، و از «حلبيون»، اين دو به اضافه ابن ابى المجد حلبى، صاحب اشارة السبق است (١١).
نام كتاب،انگيزه و تاريخ نگارش آن: نام كتاب كه در نسخه چاپى ثبت شده، «اشارةالسبق» است و برخى نام كامل آن را «اشارةالسبق إلى معرفةالحق» ذكر
(٤) مستندالشيعه، ج ٢، ص ٣٢٧، كتاب الزكات شيخ انصارى، ص ٣٠٩ ؛ النجعة في شرح اللمعة، ج ١، ص ٢٨٠.
(٥) مقدمهاى بر فقه شيعه، ص٥؛ قاموس الرجال، ج ١٢، ص ٢٧؛ مقدمه اشارة السبق، ص ٨؛ تذكرة الأحيان، ص ١٤٤.
(٦)تاريخ الفقه الاسلامى وادواره، ص ٢٩١.
(٧)ادوار فقه و كيفيّت بيان آن، محمد ابراهيم جناتى شاهرودى، ص ٢٣٢.
(٨)مدارك العروه، اشتهاردى، ج ٢٣، ص، ٢٠٤و ج ٢٥، ص ٣٢٤.
(٩)همان،ج ٣، ص ٣٣٩.
(١٠)مفتاح الكرامه، ج١٠، ص٢٢٠.
(١١)اعيان الشيعه، ج٦، ص٢١٦؛ مستند الشيعه، ج١٢، ص٣٥٧، النجعة في شرح اللمعة، ج٢، ص٢٠٦.