عمل به واسطه منع شرعى ساقط مى‌شود. (١٢٩) رواياتى كه دلالت بر حرمت كسب باعمل حرام مانند غنا و كهانت و فحشا دارند نيز دليل ديگرى بر بطلان اجاره عمل غير مباح است (١٣٠). تفصيل اين بحث در باب اشتراط اباحه منفعت عين گذشت.

اما بطلان اجاره بر عملى كه از نوع عبادت و طاعت باشد، بحث آن مفصّل در باب اخذ اجرت بر واجبات خواهد آمد. (١٣١)

ششم: معلوم بودن عمل

از ديگر شروط اجاره اعمال اين است كه عمل از حيث نوع و مقدار و ساير خصوصيّاتى كه در ماليّت و غرض معاملى آن دخيل است، مشخص باشد (١٣٢) چنانكه در شروط منفعت اجاره اعيان گذشت و دليل آن نيز همان است كه در آنجا ذكر شد و آن مقتضاى قواعد عام در بطلان ترديد و جهالت و غرر در معاوضات و يا رواياتى است كه دلالت بر لزوم تعيين در خصوص عقد اجاره دارد.

چگونگى معلوم سازى يا رفع جهالت و اندازه‌گيرى مقدار عمل در اجاره اعمال همانند اجاره اعيان بوده و بر حسب نوع عمل، متفاوت است و از طريق تعيين مدّت عمل و يا نوع و كيفيّت آن و يا دفعه و تكرار آن و يا ديگر امورى كه موجب رفع جهالت مى‌شود، صورت مى‌پذيرد. (١٣٣)

وقتى تعيين عمل به تعيين زمان شد يا زمان در ماليّت و ارزش آن دخيل بود بايد زمان به طور دقيق از آغاز تا پايان مشخص شود. اگر عملى به صورت مطلق و بدون تعيين زمان موضوع عقد اجاره قرار گرفت مقتضاى اطلاق، تعجيل آن است،

(١٢٩)بحوث فى الفقه(الاجاره)، ص٢٤٥ - ٢٤٧.
(١٣٠) قواعد الاحكام، ج ٢، ص٨ - ٩ ؛ تذكرة الفقهاء، ج٢، ص٣٠٠؛ چاپ سنگى.
(١٣١) ر.ك: قواعد الاحكام،ج ٢، ص٢٩٠.
(١٣٢) المبسوط، ج ٣، ص٢٣٢؛ شرايع الاسلام، ج ٢، ص١٨٢؛ اللمعة الدمشقيه، ص١٥٦ ؛ رياض المسائل، ج ٩، ص٢٠٩ - ٢١٠.
(١٣٣)المهذب، ج١، ص٥٠٠؛ تذكرة الفقهاء، ج٢، ص٣٠١؛ حدائق الناضرة، ج٢١، ص٦٠٠.