فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٦٠ - شيخ فضل اللّه نورى؛ مواجهه عقلانيتِ «وحىْ باور»؛با عقلانيتِ «خودبنيادِ» غربى على ابوالحسنى(منذر)

قرون پس از حمله مغول ياد مى‌كنند. (١٢١) به برخى از شواهد تاريخى اين امر اشاره مى‌كنيم:

شيخ الاسلام ابراهيم حموينى (متوفى ٧٣٢) كتاب «فرائد السمطين فى فضائل المرتضى و البتول و السبطين عليهم السلام» (تأليف ٧١٦ق) را نگاشته و در آثار خويش از اكابر شيعه نظير پدر علامه حلى و محقق حلى و يحيى بن سعيد و ابن طاووس و خواجه نصيرالدين طوسى نقل روايت مى‌كند. (١٢٢) يا حكيم صدرالدين قونوى به خواجه نصير طوسى احترام مى‌نهد و در مكاتباتش با خواجه، از وى با تعابيرى بسيار دوستانه و خاضعانه ياد مى‌كند و خواجه نيز مكتوبش را با احترامى متقابل پاسخ مى‌گويد. (١٢٣) قطب الدين محمود شيرازى، دانشمند بزرگ شافعى، نزد خواجه نصير طوسى تتلمذ مى‌كند و چنانكه گويند، در مجمعى كه شيعه و سنّى در آن حاضر بوده‌اند، زمانى كه از وى مى‌پرسند: على (ع) و ابوبكر، كدام يك افضلند؟ و او به گونه‌اى دو پهلو ـ كه با عقايد دو گروه، قابل انطباق بوده است ـ اين سؤال را چنين پاسخ

مى‌دهد: «خير الورى بعد النبى مَن بِنتُهُ فى بَيته / من فى دُجَى

---

(١٢١) تاريخ ايران اسلامى، دفتر سوم: از يورش مغولان تا زوال تركمانان (قرن هفتم تا نهم هجرى)، رسول جعفريان، كانون انديشه جوان، تهران ١٣٧٨، ص ٢٥٥؛ تاريخ تشيع در آذربايجان، محمد رضايى، ويراستار: محمد تقى مرتضوى زاده، انتشارات شيعه‌شناسى، قم ١٣٨٥، ص ١٠٢ به بعد.
(١٢٢) ر. ك: سرگذشت و عقايد فلسفى خواجه نصيرالدين طوسى، به انضمام بعضى از رسائل و مكاتبات وى، محمد مدرسى (زنجانى)، انتشارات اميركبير، تهران ١٣٦٣، ص ٤٥؛ هدية الاحباب، حاج شيخ عباس قمى، چاپ دوم، انتشارات اميركبير، تهران ١٣٦٣، ص ١٤٤.
(١٢٣) ر. ك: مقاله استاد على دوانى با عنوان «خواجه نصير الدين طوسى» مندرج در كتاب: زندگى نامه و خدمات علمى و فرهنگى مرحوم آيت الله شيخ على دوانى، انجمن آثار و مفاخر فرهنگى، تهران ١٣٨٦، ص ١٣٧، و نيز بحث دكتر عبدالحسين زرين‌كوب راجع به خواجه در كتاب دنباله جستجو در تصوف ايران.