١/١- توريه در لغت: واژه توريه و مشتقّات آن، موضوع ادله شرعى نيست و در مواردى كه حكم توريه بيان شده است، موضوع ادله شرعى، مصداق توريه بوده است بدون اينكه لفظ آن استعمال شود. بنابراين، نيازى به تحقيق و بررسى كلمات اهل لغت نداريم، ولى براى كامل شدن بحث و با توجه به استعمال آن در برخى از روايات مانند «كان إذا أراد سفراً ورّى بغيره» (٢) كه در مورد مسافرت‌هاى پيامبر(ص) آمده، سزاوار است مختصرى به كلام لغويين در اين باره اشاره كنيم:

در كتاب العين آمده است: «التورية، اخفاء الخبر واظهار الستر» (٣).

جوهرى در صحاح اللغة مى‌نويسد: «ورّيت الخبر تورية إذا سترته وأظهرت غيره، كانه مأخوذ من وراء الانسان، كأنه يجعله ورائه حيث لا يظهر» (٤).

در المصباح المنير آمده است: «فالتورية ان تطلق لفظاً ظاهراً في معنى و تريد به معنى آخر يتناوله ذلك اللفظ لكنه خلاف ظاهر» (٥). مجمع البحرين هم شبيه همين مطلب را آورده است. (٦) تعريف كتاب مصباح، از كلمات فقها اخذ شده و تعريف لغوى محسوب نمى‌شود. به طور كلى بايد توجه داشت كه فيومى ـ مؤلف مصباح ـ داراى مذاق فقهى است و اين امر در موارد متعددى قابل مشاهده است.

در مجموع به نظر مى‌رسد كه اين واژه به معناى پنهان‌كردن يك شى‌ء ـ مراد ـ در پشت شى‌ء ديگر است و همان گونه كه در كلام جوهرى اشاره شده، با كلمه «وراء» مرتبط است.

(٢) تذكرة الفقهاء، علامه حلى، ص٥٦٦.
(٣) العين ، خليل بن احمد فراهيدى، ج٣، ص١٩٤٧.
(٤) صحاح اللغه، جوهرى، ج٦، ص٢٥٢٣.
(٥) المصباح المنير، فيومى، ص٦٥٧ .
(٦) مجمع البحرين، طريحى، ج١، ص٤٣٦ .