٢. راه هرگونه حركت اصلاحى و انقلابى در جامعه بسته شده است؛ چرا كه مردم و قانون گذار طبق اين نگاه، بايد لزوماً دنباله رو تمايلات اجتماعى و لو منحط باشند.

٣. طبق اين مكتب، اصالت، با مسئله نژاد و مليت است كه در طول تاريخ موجب انواع اختلافات و درگيرى‌ها، ميان ملل مختلف شده است. (٢٧)

نقد و بررسى دايرة المعارف:

در پايان ضمن قدردانى از زحمات ارزشمند مؤلفان كه به حق اثرى مفيد را به عالم اسلام اهدا كرده‌اند به پاره‌اى از اشكالات آن اشاره مى‌كنيم:

١. در برخى از مقالات، نقل قول‌ها با واسطه يا از منابع دست چندم بوده است؛ مانند: طرح مسئله قضاياى حقيقى و اعتبارى از علامه طباطبائى به نقل از مجموعه مقالات كنگره نراقى در (ص ٣٠٥)، ارجاع به كتاب «اسلام و مقتضيات زمان» از شهيد مطهرى، در باره نظر علامه طباطبائى پيرامون قوانين ثابت و متغير اسلام (ص٢٧٢)، نقل قول از آيت اللّه‌ العظمى بروجردى از مجله كيهان انديشه (ص ٢٧٢).

٢. در صفحات ٢٢٠ و ١٣٩، اين ادعا كه ابوحنيفه فقط هفده حديث از احاديث نبوى را صحيح مى‌دانسته، مطرح شده است، در حالى كه فقهاى حنفى آن را انكار مى‌كنند.

(٢٦) كليات حقوق ، ص٦١.
(٢٧) درآمدى بر حقوق اسلامى، ج٢، ص ١٤٣ ـ ١٤٥.