فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩ - ديه جراحات زن هرگاه به ثلث برسد آیة الله سيد محمود هاشمى شاهرودى
سنت) اين حكم را از على (ع) روايت كردهاند. ليث بن اسد از فقهاى مصر و ابن ابى ليلى و ابن شبرمه و ثورى و ابو حنيفه از فقهاى كوفه بر همين رأيند. عبيداللّه بن حسن عنبرى نيز همين را گفته است.
گروهى گفتهاند: ارش دندان و موضحه زن تا به يك بيستم ديه مرد نرسد، با مرد برابر است و هرگاه به يك بيستم ديه رسيد، نصف مىگردد. ابن مسعود و شريح بر اين قول اند.
گروهى ديگر گفتهاند: زن در ارش زخم منقله تا به يك دهم و نصف يك دهم [١٥/٠] ديه نرسد، با مرد برابر است. هرگاه به اين حد رسيد، نصف مىشود. زيدبن ثابت و سليمان بن يسار بر اين قول اند.
دليل ما، اجماع شيعه و روايات آنان است. عمرو بن شعيب از پدرش از جدش از پيامبر (ص) نقل كرده است كه فرمود: «المرأة تعاقل الرجل إلى ثلث ديتها؛ زن تا ثلث ديهاش با مرد برابر است».
ربيعه مىگويد: به سعيد بن مسيب گفتم: ديه انگشت زن چقدر است؟ گفت: ده شتر است. گفتم: ديه دو انگشت؟ گفت: بيست شتر. گفتم: ديه سه انگشت؟ گفت: سى شتر. گفتم: ديه چهار انگشت؟ گفت: بيست شتر. گفتم: چون آسيب او بيشتر شد، ديهاش كمتر مىشود؟ گفت: سنت چنين است. عبارت «سنت چنين است» در كلام او دلالت بر آن دارد كه منظور او سنت پيامبر (ص) و اجماع صحابه و تابعين بوده است. (١٣)
ابن ادريس نيز قول دوم را برگزيده است. او در سرائر مىگويد:
زنان و مردان در ديه اعضا و زخمها مشترك اند: دندان در برابر دندان، انگشت در برابر انگشت، موضحه در برابر موضحه، تا ديه زن از ثلث ديه مرد بگذرد، چون از ثلث ديه گذشت، ديه زن كاهش مىيابد و ديه مرد دو برابر مىشود. (١٤)
(١٣) ينابيع الفقهيه، ج٤٠، ص٦٦.
(١٤) سرائر، ج١، ص ٣٥١.