فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٥ - پژوهشى پيرامون مؤونه در خمس آیة الله رضا استادى
وجه دوم:مراد از مؤونه، مطلق چيزى كه زندگى و معيشت انسان به آن وابسته است. بنابراين معنى، مؤونه شامل لباس، مسكن و مانند آن مىشود.
وجه سوم:مؤونه يعنى همه نيازهاى انسان؛ پس شامل دين، كفارات واجب و آنچه انسان از باب ضمان و جبران خسارت بايد بپردازد مىشود و در يك جمله مؤونه يعنى همه چيزهايى كه انسان براى تحصيل آن بايد مال خرج كند، خواه آن چيز مربوط به زندگى دنيوى باشد و خواه مربوط به زندگى اخروى.
وجه چهارم:مؤونه يعنى مطلق چيزى كه مصالح زندگى فردى و اجتماعى، دنيوى و اخروى انسان را برآورده مىكند، خواه واجب باشد يا مستحب و يا مباح، مانند مهمانى دادن، اعطاى مال به بستگان ونيازمندان، زيارت رفتن و غير آن از چيزهايى كه در نظر عقلا مهم است و دعوت كنندگان به سوى خدا مردم را نسبت به آن فرا مىخوانند.
از اين چهار وجه كه هريك به ترتيب اعم از وجه پيشين است، وجه چهارم از وجوه ديگر قوىتر به نظر مىرسد؛ زيرا عرف در صحت اطلاق مؤونه بين چيزى كه انسان در زندگى به آن نياز ضرورى دارد و چيزى كه زندگى با آن كامل مىگردد تفاوتى نمىبيند و از اين جهت در نظر عرف بين حيات مادى و معنوى فرقى وجود ندارد. پس آنچه انسان براى حفظ حيات مادى و معنوى خود با تمام مراتب و شؤونات زندگيش هزينه مىكند، از نظر عرف جزو مؤونه به شمار مىآيد. (٥٢)
ولى ايشان در حاشيه خود بر كتاب عروه مىنويسد:
بنابراحتياط خمس سرمايه واجب است، مگر اين كه در تأمين زندگى سالانه يا حفظ موقعيّت خود در تجارت به همه آن سرمايه نياز داشته باشد به گونهاى كه اگر خمس سرمايه را بپردازد سطح تجارت او تنزل يافته و مؤونه او را كفايت نكند
(٥٢) مصباح الفقيه، ج٣، ص١٣١.