فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٦ - سه طلاق در يك مجلس و شهادت بر طلاق آية اللّه جعفر سبحانى
شنيد، فرمود: تو راهى براى زندگى با همسرت ندارى. (٤٩)
عجلانى هنگامى همسرش را سه طلاقه كرد كه زمان طلاق نبود؛ از اين رو پيامبر(ص)، حكم طلاق را براى او بيان كرد كه پس از ملاعنه نمىتواند طلاق دهد، اما در باره تعداد طلاق چيزى نفرمود. اگر اين گونه سه طلاقه كردنحرام و بدعت بود، حضرت گوشزد مىكرد.
نقد استدلال فوق:استدلال فوق استدلال عجيبى است؛ زيرا اگر مرد با همسرش ملاعنه كند، براى هميشه بر او حرام مىشود؛ (٥٠)بنابراين موضوعى براى ازدواج و طلاق باقى نمىماند.
از آنجا كه اين مرد حكم اسلامى را ـ كه با لعان، از همسرش جدا شده و نيازى به طلاق نيست ـ نمىدانست ؛ به خيال اينكه هنوز همسرش است، مطابق رسم جاهليت او را سه طلاقه كرد. از سخن پيامبر(ص) (پس ازملاعنه) فهميده نمىشود كه سه طلاقه كردن او را تأييد كرده است، بلكه سخن پيامبر(ص) كه فرمود: «تو راهى براى زندگى با همسرت ندارى» به حرمت ابدى زن بر مرد اشاره دارد و اين ربطى به تأييد اين گونه سه طلاقه كردن ندارد.
استدلال به اجماع
قايلين به صحت سه طلاقه كردن در يك مجلس، به اجماع استدلال كرده و گفتهاند: طلاق به گونهاى كه در قرآن وارد شده، منسوخ شده است .عينى در «عمدة القارى» گفته است:
اگر كسى بگويد: دليل اين نسخ چيست؛ زيرا عمر كه نمىتواند نسخ كند و بعد از پيامبر(ص) چگونه نسخ ممكن است؟ در پاسخ مىگوييم: وقتى عمر، در گفتگو با صحابه اين مطلب را بيان كرد و كسى انكار نكرد، مسأله اجماعى
(٤٩) سنن بيهقى، ج٧، ص٣٢٨.
(٥٠) مذاهب چهارگانه اهل سنت اتفاق نظر دارند كه زوجين با ملاعنه بر هم حرام ابدى مىشوند و مرد نمىتواند با همسرش زندگى كند حتى اگر سخنى را كه گفته تكذيب كند، مگر مذهب حنفى كه مطابق اين مذهب، اگر مرد سخن خويش را تكذيب كند، زن بر او حلال مىشود (الفقه الإسلامي و ادلّته، ج٧، ص١٧٧).