در بسيارى از مسائل فقهى از اين مسئله بحث مى‌شود كه آيا صاحب حق مى‌تواند قبل از تحقق تلف يا پديد آمدن سبب ضمان كسى را ابراء كند؟ فقها در هر يك از اين مسائل به طور جداگانه بحث كرده‌اند با آنكه همه اين مسائل در اين نقطه اشتراك دارند كه از نوع ابراء قبل از تلف و يا قبل از پديد آمدن سبب ضمان مى‌باشند.

از آن جا كه نوع ضمان در اين موارد مختلف است، گاهى ضمان نفس است و گاهى ضمان مال و ضمان مال گاهى به صورت ضمان معاوضه‌اى است و گاهى به صورت ضمان غرامت (ضمان مثل و قيمت)، پس شايسته است كه ابراء در هر يك از اين اقسام به طور جداگانه مورد بررسى قرار گيرد:

١. ابراى ضمان معاوضه قبل از تلف شدن مال

ضمان معاوضه يعنى ردّ عوض كالايى كه در عقد معين شده است. تلف كالاى معين فروخته شده قبل از قبض باعث انفساح بيع مى‌شود. حال اين سؤال پيش مى‌آيد كه آيا مشترى مى‌تواند فروشنده را نسبت به چنين ضمانى ابراء كند؛ به اين معنا كه عقد بر اثر تلف مبيع قبل از قبض منفسخ نشود، يا آن كه چنين ابرايى ممكن نيست؟

نظريه مشهور بين فقيهان اين است كه چنين ابرايى صحيح نيست ؛ بنابراين ضمان معاوضه همچنان ثابت است. (٩٦)

محقق نراقى (ره) در حكم به عدم صحت چنين ابرايى به اصل تمسك كرده؛ (٩٧)ولى مقصودش از اصل را توضيح نداده است. اگر مقصود وى از اصل، استصحاب باشد حتماً

(٩٦) تذكرة الفقهاء، ج١، ص٤٧٣(حجرى)؛ دروس الشرعيه، ج٣، ص٢١٢.
(٩٧) مستند الشيعه، ج١٤، ص٤٢٨.