فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤١ - سيرى در العناوين، ج ٢ محمد رحمانى
جواز و لزوم است. سضس بحث را با طرح اشکال وجواب مفصلی در این رابطه ادامه میدهد. عنوان ٣٠
موضوع این عنوان، قاعده «العقود تابعة للقصود» است. از جمله مطالب مطرح در این عنوان عبارت است از:
١. در معنای این قاعده دو احتمال وجود دارد واین دو معنا قابل جمع است:
الف-/ عقد بدون قصد محقق نمیگردد. بنابر این عقد شخص خواب، شوخی کننده ومست باطل است.
ب-/ مراد از قاعده این است که عقد در خصوصیات و ویژگیها-/ مانند فوری بودن لزوم، جواز، منجز بودن، تعلیق، اطلاق و تقیید-/ تابع قصد دو طرف عقد است.
٢. دلیل قاعده، در صورتی که به معنای اول مراد باشد، دو چیز است:
الف-/ اجماع فقها بر بار نکردن آثار بر عقد بی قصد.
ب-/ اصل اولی عدم ترتب آثار بر عقود است مگر با دلیل. بر اساس ادله عامه در صورتی آثار عقود مترتب میشود که عنوان عقد محقق گردد و تحقق عنوان عقد متوقف است بر تحقق عهد و یا ربط و اگر قصد نباشد عهد و یا ربط نیز محقق نمیگردد.
ادله خاصه نیز در صورتی دلالت بر ترتب آثار عقد میکند که لفظ عقد خاص مانند بیع، اجاره، نکاح و … صادق باشد و صدق این عناوین به قصد آنها بستگی دارد. بنابراین اگر در عقد، قصد نباشد اثر بار نمیشود.
افزون بر این دو دلیل، ممکن است به روایات لا عمل الا بنیة؛ [١] هیچ عملی محقق نمیشود جز با نیت و انما الاعمال بالنیات؛ [٢] همانا اعمال بانیتها محقق میگردد، تمسک شود.
زیرا ظهور این روایات عبارت است از محقق شدن ماهیت عمل مگر با نیت
[١]. وسایل الشیعه، ج ١، باب ٥ از ابواب مقدمة العبادات، ص ٣٣.
[٢]. همان مدرک.