فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٧٠ - ملايم
اقسام باران
١. سيلزا
١) خداوند، گشاينده درهاى آسمان و نازلكننده بارانهاى سيلزا:
أنزل من السّمآء مآء فسالت أودية بقدرها فاحتمل السّيل زبدا رّابيا ....
رعد (١٣) ١٧
فأعرضوا فأرسلنا عليهم سيل العرم .... [١]
سبأ (٣٤) ١٦
ففتحنا أبوب السّماء بماء مّنهمر.
قمر (٥٤) ١١
٢. شديد
٢) بارانهاى رگبارى، از انواع باران:
فمثله كمثل صفوان عليه تراب فأصابه وابل فتركه صلدا ...* ومثل الّذين ينفقون أمولهم ابتغاء مرضات اللّه وتثبيتا مّن أنفسهم كمثل جنّة بربوة أصابها وابل فاتت أكلها ضعفين فإن لّم يصبها وابل فطلٌّ .... [٢]
بقره (٢) ٢٦٤ و ٢٦٥
ففتحنا أبوب السّماء بماء مّنهمر.
قمر (٥٤) ١١
٣) امكان توأم بودن بارانهاى رگبارى با رعد و برق مرگبار:
أو كصيّب مّن السَّماء فيه ظلمت ورعد وبرق يجعلون أصبعهم فى ءاذانهم مّن الصّوعق حذر الموت .... [٣]
بقره (٢) ١٩
٣. مستمرّ
٤) بارانهاى مستمرّ و زياد، نعمتى الهى براى مردم:
ألم يروا كم أهلكنا من قبلهم مّن قرن مّكّنَّهم فى الأرض ما لم نمكّن لّكم وأرسلنا السّمآء عليهم مّدرارا .... [٤]
انعام (٦) ٦
ويقوم استغفروا ربّكم ثمّ توبوا إليه يرسل السّمآء عليكم مّدرارا ويزدكم قوّة إلى قوّتكم ....
هود (١١) ٥٢
فقلت استغفروا ربّكم إنّه كان غفّارا* يرسل السّماء عليكم مّدرارا.
نوح (٧١) ١٠ و ١١
٤. مفيد
٥) بارانهاى مفيد و نافع، جلوهاى از رحمت عام و گسترده خداوند در عرصه هستى:
وهو الّذى ينزّل الغيث من بعد ما قنطوا وينشر رحمته .... [٥]
شورى (٤٢) ٢٨
٦) تشبيه اسلام از حيث مفيد بودن به باران مفيد و داراى اندازه:
أو كصيّب مّن السّماء .... [٦]
بقره (٢) ١٩
نيز---) همين مدخل، نقش باران
٥. ملايم
٧) بارانهاى ملايم و ريز، از بارانهاى مفيد براى باغها:
ومثل الّذين ينفقون أمولهم ابتغاء مرضات اللّه وتثبيتا مّن أنفسهم كمثل جنّة بربوة أصابها
[١] طبق قولى «عرم» به معناى باران شديد است. (روحالمعانى، مج ١٢، ج ٢٢، ص ١٨٤؛ الميزان، ج ١٦، ص ٣٦٤؛ لسانالعرب، ج ٩، ص ١٧٢، «عرم»)
[٢] «وابل» به معناى باران شديد و رگبارى است. (مجمعالبيان، ج ١- ٢، ص ٦٤٩)
[٣] «صيّب» به معناى باران شديد و زياد است. (تفسير التحريروالتنوير، ج ١، جزء ١، ص ٣١٧؛ لسانالعرب، ج ٧، ص ٤٣٢، «صوب»)
[٤] «مدرار» صيغه مبالغه به معناى باران زياد، مفيد و مستمرّ است. (مجمعالبيان، ج ٣- ٤، ص ٤٢٧)
[٥] «غيث» تنها به بارانهاى نافع و مفيد اطلاق مىشود؛ برخلاف «مطر» كه به مطلق باران گفته مىشود؛ خواه نافع باشد يا غير نافع. (مجمعالبيان، ج ٩- ١٠، ص ٤٦)
[٦] برداشت بر اساس اين احتمال است كه «صيّب» به معناى باران مفيد باشد (مفردات، ص ٤٩٥) و «كصيّب» بنا بر يك نظر تشبيه اسلام به باران است. (مجمعالبيان، ج ١- ٢، ص ١٥٠)